Khi nào cần nội soi dạ dày?

Khi nào cần nội soi dạ dày? Theo các bác sĩ, những người thường xuyên xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau vùng thượng vị, buồn nôn, nôn, ợ hơi, khó tiêu, sụt cân không rõ nguyên nhân… nên chủ động thăm khám để được bác sĩ đánh giá và chỉ định nội soi dạ dày khi cần thiết. Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa trên, qua đó phát hiện các tổn thương bất thường (nếu có) và đưa ra hướng theo dõi, điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Trong bài viết dưới đây, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sẽ cung cấp 10 dấu hiệu cảnh báo nên đi khám và cân nhắc nội soi dạ dày nhằm giúp phát hiện sớm các vấn đề bất thường và hạn chế nguy cơ bỏ sót bệnh lý đường tiêu hóa.

Mục lục

• Mục đích của nội soi dạ dày
• Khi nào cần nội soi dạ dày?
• 1. Xuất hiện các triệu chứng báo động về tiêu hóa và 10 dấu hiệu cảnh báo nên nội soi dạ dày
• 2. Trường hợp có nguy cơ cao
• 3. Theo dõi và kiểm tra sau nội soi dạ dày, điều trị bệnh lý tiêu hóa trước đó
• Nội soi dạ dày định kỳ bao lâu là hợp lý?
• Trường hợp chống chỉ định và hoãn nội soi dạ dày
• Trường hợp không nên trì hoãn nội soi dạ dày khi có dấu hiệu cảnh báo
• Chuẩn bị trước khi thực hiện nội soi dạ dày

Mục đích của nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày là thủ thuật sử dụng ống soi mềm có gắn camera và nguồn sáng đưa vào đường tiêu hóa trên (qua miệng hoặc mũi) để quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng. Hình ảnh nội soi sẽ được truyền lên màn hình với độ phân giải cao, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp các tổn thương mà các phương pháp chẩn đoán thông thường khó phát hiện.

Nội soi dạ dày được thực hiện với các mục đích như sau:

• Chẩn đoán các bệnh lý đường tiêu hóa trên: Nội soi dạ dày sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây ra các triệu chứng bất thường và phát hiện các bệnh lý như viêm loét, polyp, nhiễm vi khuẩn HP hoặc ung thư thực quản - dạ dày giai đoạn sớm.
• Hỗ trợ điều trị và can thiệp chẩn đoán trong quá trình nội soi: Nội soi dạ dày là phương pháp điều trị ít xâm lấn đối với nhiều bệnh lý đường tiêu hóa. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể thực hiện các thủ thuật ngay trong lúc nội soi mà không cần phẫu thuật mở như cầm máu, cắt polyp, lấy dị vật hoặc nong những phần bị hẹp trong ống tiêu hóa.

Khi nào cần nội soi dạ dày?

Trong một số trường hợp, nội soi dạ dày sẽ được bác sĩ chỉ định để làm rõ nguyên nhân gây ra các triệu chứng bất thường và kịp thời phát hiện những bệnh lý đường tiêu hóa tiềm ẩn, đặc biệt là các bệnh lý nguy hiểm. 

1. Xuất hiện các triệu chứng báo động về tiêu hóa và 10 dấu hiệu cảnh báo nên nội soi dạ dày

Theo khuyến nghị của bác sĩ chuyên khoa, khi xuất hiện một hoặc nhiều trong 10 dấu hiệu dưới đây, mọi người nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa để được đánh giá và chỉ định nội soi dạ dày khi cần thiết, qua đó phát hiện các bất thường và có hướng xử trí phù hợp.

1. Đau vùng thượng vị: Đau âm ỉ vùng trên rốn hoặc nóng rát vùng sau xương ức, có thể xuất hiện khi đói, sau ăn hoặc về đêm.
2. Ợ hơi, ợ chua: Thường xuyên ợ hơi hoặc có cảm giác vị chua, đắng trào lên thực quản và cổ họng.
3. Buồn nôn, nôn nhiều lần: Tình trạng kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc xuất hiện nôn ra máu.
4. Khó nuốt, nuốt vướng: Có cảm giác thức ăn khó đi xuống hoặc như có dị vật mắc nghẹn ở cổ họng.
5. Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân: Cân nặng giảm bất thường, có thể kèm theo chán ăn, mệt mỏi.
6. Đi ngoài phân đen hoặc có máu: Có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng xuất huyết đường tiêu hóa và cần được thăm khám.
7. Đầy bụng, khó tiêu: Thường xuyên chướng bụng, khó tiêu sau khi ăn hoặc có cảm giác nặng bụng kéo dài.
8. Ho kéo dài, viêm họng mạn tính: Tình trạng tái diễn hoặc kéo dài mà chưa xác định được nguyên nhân từ đường hô hấp.
9. Thiếu máu kéo dài không rõ nguyên nhân: Đặc biệt là thiếu máu thiếu sắt, có thể liên quan đến tình trạng chảy máu âm thầm ở đường tiêu hóa và cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
10. Đau bụng tăng dần hoặc thay đổi tính chất: Cơn đau ngày càng nghiêm trọng, xuất hiện thường xuyên hơn hoặc có tính chất khác so với trước đây cần được thăm khám để loại trừ các tổn thương đường tiêu hóa.

Bảng: Phân loại mức độ khẩn cấp của các triệu chứng dạ dày

2. Trường hợp có nguy cơ cao

Dù chưa có triệu chứng rõ ràng, nhưng những trường hợp sau vẫn được bác sĩ chuyên môn khuyến cáo nên thực hiện nội soi dạ dày:

• Tiền sử gia đình có người mắc bệnh về đường tiêu hoá: Trong gia đình có người thân (bố, mẹ, anh chị em ruột) bị ung thư dạ dày hoặc ung thư đường tiêu hóa.
• Lối sống thiếu lành mạnh: Những người thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc sử dụng nhiều chất kích thích.
• Sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm kéo dài: Những người dùng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs) kéo dài dễ gây tổn thương niêm mạc dạ dày.
• Người nhiễm vi khuẩn HP: Người nhiễm HP nên đi khám để được bác sĩ tư vấn phác đồ điều trị phù hợp. Ngoài ra, những người đang sống chung hoặc dùng chung đồ dùng sinh hoạt với người bị nhiễm vi khuẩn HP cũng được khuyến nghị nên thực hiện nội soi dạ dày.
• Người trên 40 - 45 tuổi, người có yếu tố nguy cơ ung thư dạ dày hoặc thuộc nhóm cần được đánh giá nguy cơ: nên nội soi tầm soát định kỳ hoặc theo chỉ định của bác sĩ chuyên môn.

3. Theo dõi và kiểm tra sau nội soi dạ dày, điều trị bệnh lý tiêu hóa trước đó

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể hẹn người bệnh nội soi lại sau khi điều trị để đánh giá kết quả chính xác hơn. Cụ thể:

• Kiểm tra hiệu quả điều trị viêm loét dạ dày hoặc tổn thương khác: Sau một thời gian điều trị các bệnh lý đã được phát hiện trước đó, nội soi dạ dày có thể được bác sĩ chuyên môn chỉ định thực hiện để kiểm tra lại tình trạng viêm loét hoặc các tổn thương. Từ đó bác sĩ sẽ đưa ra quyết định cần điều chỉnh thuốc hay thay đổi phác đồ điều trị. 
• Theo dõi polyp dạ dày: Nếu trước đó đã phát hiện polyp dạ dày, bác sĩ có thể chỉ định nội soi lại để kiểm tra sự phát triển hoặc thực hiện cắt bỏ các polyp dạ dày đã được phát hiện trước đó.

Nội soi dạ dày định kỳ bao lâu là hợp lý?

Không có một lịch nội soi dạ dày cố định áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất nội soi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: tình trạng sức khỏe cụ thể, độ tuổi, người có nguy cơ cao, người có tiền sử viêm loét dạ dày,… Cụ thể:

• Người khỏe mạnh, không triệu chứng (nội soi nhằm mục đích tầm soát):
  • Tần suất: Thực hiện 3 - 5 năm/lần hoặc 2 - 3 năm/lần để tầm soát định kỳ.
  • Độ tuổi: Bắt đầu từ 40 - 50 tuổi.
• Người có bệnh lý dạ dày hoặc nhiễm HP nhẹ: Với trường hợp viêm dạ dày nhẹ, không có loạn sản hoặc teo niêm mạc, người bệnh thường không bắt buộc phải nội soi lại lần 2 nếu kết quả nội soi ban đầu bình thường, trừ khi có chỉ định riêng của bác sĩ. Trường hợp nhiễm vi khuẩn HP mức độ nhẹ, sau điều trị cần kiểm tra lại bằng phương pháp phù hợp như test hơi thở; nếu niêm mạc ổn định, có thể giãn khoảng cách theo dõi khoảng 3 năm/lần. 
• Người có bệnh lý mãn tính và nhiễm HP (không loạn sản): Người bị viêm dạ dày mạn tính, nhiễm HP nhưng không có loạn sản có thể được chỉ định nội soi định kỳ khoảng 3 năm/lần hoặc theo dõi sát hơn 1–2 năm/lần tùy mức độ bệnh. Với những người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình mắc bệnh, hút thuốc lá hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia, thời gian nội soi theo dõi có thể rút ngắn còn 1–2 năm/lần.
• Người có tổn thương tiền ung thư: Với Barrett thực quản, tần suất nội soi theo dõi phụ thuộc vào mức độ tổn thương: trường hợp không có dị sản, đoạn ngắn có thể theo dõi khoảng 3–4 năm/lần; nếu có dị sản hoặc loạn sản nhẹ, khoảng 1 năm/lần; trường hợp loạn sản mức độ cao cần theo dõi sát hơn, khoảng 3–6 tháng/lần. Với các tổn thương nghiêm trọng hoặc loạn sản nặng, người bệnh có thể được chỉ định nội soi định kỳ 3–6 tháng/lần để theo dõi và can thiệp kịp thời. 
• Người có tổn thương nghiêm trọng, viêm teo dạ dày hoặc loạn sản nặng: Các trường hợp này không áp dụng lịch tầm soát thông thường mà thời điểm nội soi lại sẽ được bác sĩ chuyên khoa chỉ định dựa trên tình trạng và diễn biến thực tế của bệnh. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể cần nội soi thường xuyên hơn, khoảng 3–6 tháng/lần, để đánh giá tiến triển và kịp thời điều chỉnh hướng điều trị.

Trường hợp chống chỉ định và hoãn nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày không có chống chỉ định tuyệt đối nhưng bác sĩ có thể hoãn thủ thuật này nếu người bệnh thuộc các trường hợp sau:

• Nghi ngờ bị thủng dạ dày hoặc thủng ống tiêu hóa: Lúc này người bệnh cần được đánh giá cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh và hội chẩn chuyên khoa.
• Vừa ăn no hoặc chưa nhịn ăn chưa đủ thời gian: Yêu cầu bắt buộc trước khi nội soi dạ dày là người bệnh cần nhịn ăn trước 6 - 8 tiếng và nhịn uống tối thiểu 2 tiếng. Điều này giúp bác sĩ quan sát kỹ và đảm bảo an toàn khi nội soi dạ dày gây mê. Vì thế nếu người bệnh chưa nhịn ăn uống đủ thời gian, bác sĩ có thể tạm hoãn nội soi dạ dày.
• Mắc các bệnh lý cấp tính nặng: Người bệnh mắc các bệnh lý như suy tim, suy hô hấp, nhồi máu cơ tim mới phát hoặc phình động mạch chủ lớn, bác sĩ có thể chỉ định tạm hoãn nội soi để đảm bảo an toàn. Bác sĩ thường sẽ chỉ định người bệnh khám chuyên khoa phù hợp. 
• Bị bỏng thực quản do axit hoặc kiềm: Trường hợp này bác sĩ thường đánh giá đường thở, hô hấp, tuần hoàn trước. Nội soi chỉ thực hiện khi thời điểm và điều kiện an toàn phù hợp.
• Phụ nữ mang thai: Nội soi dạ dày sẽ được cân nhắc tạm hoãn nếu người bệnh đang mang thai vì có thể ảnh hưởng đến thai nhi, đặc biệt là khi sử dụng thuốc gây mê. Với những trường hợp cấp cứu, bác sĩ có thể cân nhắc nội soi với chỉ định rõ ràng.

Trường hợp không nên trì hoãn nội soi dạ dày khi có dấu hiệu cảnh báo

Nếu người bệnh xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo sau đây thì không nên trì hoãn nội soi dạ dày. Lúc này việc thăm khám và thực hiện nội soi là rất quan trọng, giúp phát hiện sớm bệnh lý đường tiêu hoá để chữa trị hiệu quả:

• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen: Đây là dấu hiệu cảnh báo cho thấy có thể người bệnh đang bị xuất huyết tiêu hóa trên hoặc loét dạ dày, loét tá tràng, tổn thương thực quản. Nội soi dạ dày có thể giúp xác định vị trí chảy máu và hỗ trợ can thiệp cầm máu nếu cần.
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân: Dấu hiệu cảnh báo có thể bạn đang gặp các tình trạng như Viêm loét dạ dày kéo dài, rối loạn hấp thu, hẹp đường tiêu hóa hoặc bệnh lý thực quản - dạ dày. Nội soi sẽ giúp bác sĩ quan sát niêm mạc, phát hiện ổ loét, khối bất thường hoặc lấy mẫu sinh thiết khi cần.
• Thiếu máu kéo dài: Có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng chảy máu tiêu hóa âm thầm hoặc ổ loét dẫn đến thiếu máu mạn tính. Nội soi dạ dày giúp kiểm tra xem dạ dày có viêm loét, xuất huyết, polyp hoặc tổn thương bất thường hay không, từ đó bác sĩ có hướng điều trị phù hợp.
• Đau bụng ngày càng tăng: Cơn đau lan rộng sang vùng lưng, lên ngực, đau quặn… có thể là dấu hiệu cảnh báo viêm loét dạ dày - tá tràng tiến triển, xuất huyết tiêu hóa hoặc tổn thương bất thường ở đường tiêu hóa trên. Nội soi dạ dày trong trường hợp này sẽ giúp bác sĩ đánh giá trực tiếp mức độ viêm loét và phát hiện biến chứng nếu có.
• Khó nuốt hoặc nuốt nghẹn: Dấu hiệu thường gặp khi bị viêm thực quản do trào ngược, hẹp thực quản, co thắt hoặc rối loạn vận động/tổn thương thực quản. Trong một số trường hợp cũng có thể do khối cứng (u) bất thường chèn ép hoặc làm hẹp lòng thực quản. Lúc này nội soi giúp bác sĩ quan sát bên trong thực quản, phát hiện viêm, loét, hẹp hoặc tổn thương bất thường. Nếu cần, bác sĩ có thể sinh thiết để đánh giá bản chất tổn thương.

Chuẩn bị trước khi thực hiện nội soi dạ dày

Để kết quả nội soi dạ dày chính xác và an toàn, người bệnh cần tuân thủ các hướng dẫn sau đây:

• Nhịn ăn ít nhất 6 - 8 tiếng: Trước khi nội soi, người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 6 - 8 tiếng, bao gồm cả thức ăn lỏng. Điều này giúp niêm mạc dạ dày không bị che khuất, bác sĩ dễ phát hiện ổ viêm, vết loét nhỏ hoặc tổn thương bất thường.
• Nhịn uống ít nhất 2 tiếng trước thủ thuật: Đối với nội soi gây mê cần nhịn uống tuyệt đối để tránh trào ngược vào phổi. Việc nhịn uống giúp hạn chế trào ngược dịch dạ dày khi nội soi, giảm nguy cơ sặc, bác sĩ quan sát niêm mạc rõ hơn.
• Không uống nước có màu: Các thức uống có màu như sữa, cà phê hoặc rượu bia cần tránh tuyệt đối trước khi nội soi vì có thể làm ảnh hưởng đến việc quan sát niêm mạc. Chất kích thích có thể gây kích ứng dạ dày. Từ đó ảnh hưởng đến kết quả nội soi.
• Thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang dùng: Nếu đang dùng các loại thuốc như thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, thuốc tim mạch và tiền sử dị ứng thuốc, cần thông báo để bác sĩ quyết định có cần hoãn nội soi, điều chỉnh thuốc hoặc làm thêm xét nghiệm.

Nội soi dạ dày là phương pháp giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bên trong thực quản, dạ dày và tá tràng, từ đó phát hiện sớm các tổn thương như viêm, loét, trào ngược, xuất huyết tiêu hóa, nhiễm vi khuẩn HP hoặc những bất thường cần theo dõi chuyên sâu hơn.

Người bệnh không nên chủ quan nếu thường xuyên có các triệu chứng như đau vùng thượng vị, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, đầy bụng, khó tiêu kéo dài. Đặc biệt, các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, thiếu máu kéo dài… cần được thăm khám sớm để tránh bỏ sót bệnh lý nguy hiểm.

Việc có cần nội soi hay không, nội soi vào thời điểm nào và bao lâu nên kiểm tra lại một lần cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người. 

Khi thăm khám và nội soi dạ dày nên ưu tiên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, có đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn và giàu kinh nghiệm cùng sự hỗ trợ của thiết bị, hệ thống máy móc, công nghệ nội soi hiện đại. Điều này giúp quá trình nội soi diễn ra an toàn, kết quả chính xác. 

Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ - địa chỉ thăm khám, nội soi và điều trị uy tín được đông đảo người dân lựa chọn. Tại đây, người dân sẽ được thăm khám chuyên khoa, tư vấn chỉ định nội soi phù hợp và kiểm tra tình trạng đường tiêu hóa bằng hệ thống trang thiết bị hiện đại. 

Liên hệ ngay số hotline: 1800 0027 hoặc trực tiếp đến địa chỉ 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh để được hỗ trợ tư vấn dịch vụ và đặt lịch thăm khám với bác sĩ chuyên môn nhanh chóng.