Nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không? Cần nhịn bao lâu?

Câu hỏi: “Bác sĩ ơi, trước khi nội soi dạ dày tôi có phải nhịn ăn không? Nếu lỡ ăn hoặc uống nước thì có nội soi được không? Mong bác sĩ giải đáp, tôi xin cảm ơn” (Minh Thắng - Đồng Nai)

Trả lời: Chào bạn, với thắc mắc mà bạn đưa ra, BS.CKI Võ Văn Hải - Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ đưa ra giải đáp như sau:

“Trước khi nội soi dạ dày, người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 6 – 8 giờ và không uống nước trong khoảng 2 giờ để dạ dày trống, giúp bác sĩ quan sát rõ tổn thương và đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện.

Nếu lỡ ăn hoặc uống nước trước khi nội soi, bạn nên thông báo cho bác sĩ. Tùy vào loại thực phẩm, lượng đã ăn hoặc uống và thời gian trước khi nội soi, bác sĩ sẽ quyết định có thể tiếp tục thực hiện hay cần dời lịch nội soi để đảm bảo an toàn và chất lượng thăm khám. Tốt nhất bạn không nên tự ý nội soi khi chưa nhịn ăn đúng hướng dẫn.”

Bài viết sau đây sẽ giúp bạn Minh Thắng và những người bệnh khác hiểu rõ hơn về vấn đề nhịn ăn khi nội soi dạ dày.

Mục lục

• Nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không?
• Lý do cần phải nhịn ăn trước khi nội soi là gì?
• Thời gian nhịn ăn uống khi nội soi dạ dày
• Hậu quả nếu không nhịn ăn nội soi theo quy định
• Lưu ý quan trọng về thực phẩm trước khi nội soi dạ dày
• Chế độ ăn uống sau khi nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không?

Trước khi nội soi dạ dày, người bệnh bắt buộc phải nhịn ăn theo đúng thời gian hướng dẫn của bác sĩ.

Đây là yêu cầu y tế quan trọng và bắt buộc trước khi thực hiện thủ thuật, nhằm đảm bảo quá trình nội soi diễn ra an toàn và cho kết quả chẩn đoán chính xác. Ngay cả một lượng nhỏ thức ăn hoặc đồ uống còn tồn đọng trong dạ dày cũng có thể làm giảm chất lượng thăm khám và tiềm ẩn những nguy cơ không mong muốn.

Lý do cần phải nhịn ăn trước khi nội soi là gì?

Nhịn ăn trước khi nội soi là điều kiện quan trọng giúp quá trình thực hiện thủ thuật diễn ra an toàn và đạt hiệu quả. Dưới đây là những lý do người bệnh cần tuân thủ nghiêm túc hướng dẫn nhịn ăn trước khi nội soi:

• Giúp quan sát rõ niêm mạc dạ dày: Dạ dày rỗng, không còn thức ăn sẽ giúp bác sĩ quan sát rõ ràng bề mặt niêm mạc, không bị thức ăn che khuất các tổn thương nhỏ, polyp hoặc khối u.
• Tránh các biến chứng nguy hiểm: Nhịn ăn trước khi nội soi giúp ngăn ngừa tình trạng thức ăn trào ngược vào đường thở, gây sặc hoặc viêm phổi hít. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi người bệnh nội soi dạ dày gây mê, đang trong trạng thái được gây mê hoặc an thần.
• Tăng độ chính xác và hiệu quả của quá trình nội soi: Nhịn ăn trước khi nội soi giúp bác sĩ thao tác ống soi dễ dàng, nhanh chóng, hạn chế phải hút bỏ thức ăn hoặc dịch tồn đọng trong dạ dày. Từ đó bác sĩ đánh giá chính xác vị trí, kích thước và mức độ tổn thương cũng như thực hiện các thủ thuật can thiệp (nếu cần) thuận lợi, an toàn và hiệu quả hơn.

Nhịn ăn đúng hướng dẫn giúp dạ dày trống, tạo thuận lợi cho bác sĩ quan sát khi nội soi

Thời gian nhịn ăn uống khi nội soi dạ dày

Việc nhịn ăn uống trước khi nội soi dạ dày cần được thực hiện đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ. Thời gian nhịn ăn tùy vào loại thực phẩm, loại đồ uống và phương pháp nội soi (có gây mê hay không).

• Đối với đồ ăn: Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất từ 6 - 8 tiếng trước khi nội soi để dạ dày rỗng hoàn toàn.
• Đối với đồ uống:
  • Nội soi thường (Không gây mê): Người bệnh có thể uống một lượng nước lọc nhỏ (khoảng 50 - 100ml, không vượt quá 200ml) cách giờ nội soi ít nhất 1,5 - 2 giờ.
  • Nội soi gây mê (Nội soi không đau): Yêu cầu nhịn uống nghiêm ngặt hơn. Người bệnh cần nhịn uống nước lọc tối thiểu từ 2 - 3 giờ (hoặc 4 - 6 giờ tùy theo chỉ định cụ thể của cơ sở y tế sau khi đánh giá nguy cơ).
• Trường hợp đặc biệt (người bị hẹp môn vị): Với những người bị hẹp môn vị hoặc chậm làm rỗng dạ dày, người bệnh cần nhịn ăn lâu hơn, khoảng từ 12 - 24 tiếng hoặc phải đặt ống bơm rửa dạ dày trước khi soi để làm sạch thức ăn tồn đọng và dịch trong dạ dày.

Hậu quả nếu không nhịn ăn nội soi theo quy định

Không thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ có thể làm giảm chất lượng nội soi, tăng nguy cơ biến chứng, thậm chí khiến thủ thuật phải tạm hoãn. Dưới đây là những hậu quả thường gặp:

• Hình ảnh nội soi kém chất lượng: Thức ăn che khuất niêm mạc, việc quan sát trở nên khó khăn, dễ bỏ sót tổn thương nhỏ.
• Tăng nguy cơ hít sặc: Dịch dạ dày và thức ăn có thể tràn vào khí quản khi xuất hiện phản xạ hoặc kích thích nôn dẫn đến biến chứng nguy hiểm.
• Nguy cơ viêm phổi hít: Đây là biến chứng nghiêm trọng của tình trạng hít sặc, đặc biệt với người bệnh được gây mê hoặc an thần. Viêm phổi hít có thể gây ho kéo dài, sốt, khó thở hoặc nhiễm trùng phổi.
• Thủ thuật có thể bị hoãn hoặc hủy: Nếu dạ dày không sạch hoặc còn nhiều nước/nước có màu, bác sĩ buộc phải hoãn hoặc hủy lịch nội soi để đảm bảo an toàn cho người bệnh. Điều này khiến người bệnh mất thêm thời gian chờ đợi, tiếp tục phải nhịn ăn uống, ảnh hưởng công việc/sinh hoạt và có thể phát sinh thêm chi phí.

Camera ở đầu ống nội soi truyền hình ảnh đường tiêu hóa lên màn hình, hỗ trợ bác sĩ quan sát niêm mạc

Lưu ý quan trọng về thực phẩm trước khi nội soi dạ dày

Trước khi nội soi dạ dày, ngoài việc nhịn ăn uống đúng thời gian, người bệnh cũng cần lưu ý đến các loại thực phẩm và đồ uống sử dụng trước khi nội soi dạ dày. Cụ thể:

• Hạn chế chất xơ trước ngày nội soi: Tránh thực phẩm nhiều chất xơ, rau sống, hoa quả chứa hạt nhỏ hoặc ngũ cốc nguyên hạt vì chúng tồn đọng trong dạ dày lâu hơn.
• Đồ uống cần tránh: Tránh nước có màu (cà phê, trà, nước cam, nước dâu, coca-cola...) vì làm nhuộm màu niêm mạc hoặc dễ nhầm với xuất huyết; tránh sữa và chế phẩm từ sữa (sữa tươi, sữa chua uống, sữa hạt...) do cản trở tầm nhìn và kích thích tiết dịch vị; tránh nước có gas (gây đầy hơi, chướng bụng); tuyệt đối tránh rượu, bia và chất kích thích (kích ứng niêm mạc, tương tác với thuốc mê/an thần).
• Thông báo các loại thuốc điều trị đang sử dụng cho bác sĩ: Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang dùng, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc dạ dày dạng sữa để bác sĩ đưa ra hướng dẫn cụ thể. Một số loại thuốc có thể cần tạm ngưng hoặc điều chỉnh thời điểm sử dụng trước khi nội soi, đặc biệt nếu dự kiến thực hiện sinh thiết hoặc can thiệp điều trị.

Ghi chú: Bảng thông tin các loại đồ uống cần lưu ý trước khi thực hiện nội soi dạ dày

Chế độ ăn uống sau khi nội soi dạ dày

Sau khi nội soi dạ dày, chế độ ăn uống nên được chú ý để giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn, đồng thời góp phần bảo vệ niêm mạc dạ dày và hỗ trợ quá trình hồi phục. Dưới đây là những lưu ý quan trọng về chế độ ăn uống sau nội soi dạ dày mà người bệnh cần chú ý:

• Thời gian bắt đầu ăn lại: Người bệnh nên nhịn ăn uống trong khoảng 1 - 2 giờ sau nội soi cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn và hết cảm giác tê họng. Nếu ăn ngay sau khi nội soi có thể làm tăng nguy cơ sặc hoặc nghẹn do phản xạ nuốt chưa hồi phục hoàn toàn, thuốc tê vẫn còn tác dụng.
• Thực phẩm nên dùng: Người bệnh nên ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, nguội và dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp, canh hoặc sữa nguội để tránh làm tổn thương niêm mạc vừa nội soi.
• Thực phẩm cần kiêng: Sau thủ thuật nội soi, người bệnh nên tránh các thực phẩm sau:
  • Đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm có tính axit cao: chanh, dưa muối, giấm,…
  • Tuyệt đối không sử dụng rượu, bia, thuốc lá, cà phê hoặc các chất kích thích ngay sau thủ thuật vì có thể làm kích ứng niêm mạc dạ dày, ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.

Cháo mềm là gợi ý cho bữa ăn nhẹ sau nội soi dạ dày, khi người bệnh đã được phép ăn uống trở lại

Nhịn ăn trước khi nội soi dạ dày là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo quá trình thăm khám diễn ra an toàn và đạt độ chính xác cao. Việc tuân thủ đúng thời gian nhịn ăn, nhịn uống theo hướng dẫn của bác sĩ giúp quan sát rõ niêm mạc dạ dày, giảm nguy cơ hít sặc, hạn chế biến chứng và tránh phải hoãn thủ thuật.

Tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, người bệnh được trực tiếp thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa giàu kinh nghiệm cùng hệ thống nội soi hiện đại Olympus EVIS X1 CV-1500 tích hợp các công nghệ hiện đại như NBI, TXI, RDI, EDOF và AI, hỗ trợ phát hiện sớm nhiều tổn thương nhỏ ngay từ giai đoạn đầu. Người bệnh sẽ được bác sĩ hướng dẫn chi tiết cách chuẩn bị trước nội soi, bao gồm chế độ nhịn ăn, nhịn uống và sử dụng thuốc, giúp quá trình thăm khám diễn ra an toàn, nhẹ nhàng và mang lại kết quả chẩn đoán chính xác nhất.

Liên hệ ngay số hotline: 1800 0027 hoặc trực tiếp đến địa chỉ 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh, để được nhân viên hỗ trợ tư vấn dịch vụ và đặt lịch thăm khám, nội soi dạ dày với bác sĩ chuyên môn nhanh chóng.

Hy vọng qua bài viết này, người bệnh đã giải đáp được thắc mắc nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không, từ đó nắm rõ thời gian cần nhịn ăn, uống cũng như các loại thực phẩm nên và hạn chế sử dụng. Nếu bạn đang có nhu cầu thực hiện nội soi dạ dày, hãy lựa chọn cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn đúng phương pháp nội soi phù hợp.