Quy trình nội soi tiêu hóa theo tiêu chuẩn Bộ Y tế được thực hiện qua 3 giai đoạn rõ ràng nhằm đảm bảo an toàn và độ chính xác trong chẩn đoán. Việc hiểu đúng các bước trước – trong – sau nội soi không chỉ giúp người bệnh chuẩn bị tốt hơn mà còn hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện. Sau đâu Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sẽ cung cấp các thông tin liên quan đến quy trình nội soi tiêu hóa và các lưu ý cần biết.
Mục lục
1. Giai đoạn chuẩn bị trước khi nội soi tiêu hóa
Giai đoạn chuẩn bị trước nội soi đóng vai trò quan trọng, giúp đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện và tăng độ chính xác của kết quả chẩn đoán.
Thăm khám và chỉ định
Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh (đặc biệt là các bệnh liên quan đến tim, phổi, huyết áp, tiểu đường), các loại thuốc đang sử dụng và tiền sử dị ứng.
Dựa trên tình trạng cụ thể của từng người, bác sĩ sẽ tư vấn và chỉ định phương pháp nội soi phù hợp như nội soi thường, nội soi tiền mê/gây mê hoặc lựa chọn đường soi (miệng/mũi). Tất cả nhằm giúp người bệnh thoải mái hơn, đồng thời đảm bảo an toàn trong suốt quá trình thực hiện.
Hoàn tất các thủ tục hành chính cần thiết
Người bệnh hoặc người nhà sẽ được giải thích về quy trình, lợi ích cũng như các rủi ro hoặc biến chứng có thể gặp. Sau đó, người bệnh hoặc người thân cần tiến hành ký giấy cam kết đồng ý thực hiện thủ thuật theo quy định.
Đây là thủ tục cần thiết nhằm xác nhận người bệnh đã được giải thích đầy đủ và đồng ý tiến hành nội soi. Đặc biệt với các trường hợp nội soi có gây mê, tiền mê hoặc có khả năng can thiệp trong quá trình nội soi như sinh thiết, cắt polyp, cầm máu…, việc hoàn tất hồ sơ trước thủ thuật càng cần được thực hiện đầy đủ, rõ ràng.
Thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện một số xét nghiệm như: đông máu, tổng phân tích tế bào máu, tầm soát bệnh lây nhiễm (HIV, viêm gan B, C), điện tâm đồ, X-quang tim phổi nhằm đảm bảo đủ điều kiện an toàn khi nội soi và can thiệp (nếu có).
Những xét nghiệm này đều nhằm giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ chảy máu, tình trạng thiếu máu, nguy cơ lây nhiễm, khả năng đáp ứng với thuốc gây mê và mức độ an toàn nếu cần thực hiện can thiệp trong quá trình nội soi.
Chuẩn bị ăn uống và làm sạch đường tiêu hóa
Chế độ ăn uống trước nội soi ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quan sát của bác sĩ. Nếu dạ dày hoặc đại tràng còn thức ăn, dịch màu hoặc phân tồn đọng, hình ảnh nội soi có thể bị che khuất, làm giảm độ chính xác trong đánh giá tổn thương. Tuỳ từng kỹ thuật nội soi, người bệnh sẽ được yêu cầu tuân thủ các điều sau:
-
Đối với nội soi tiêu hóa trên: Nhịn ăn ít nhất 6 – 8 tiếng và nhịn uống nước khoảng 2 tiếng trước khi thực hiện.
-
Đối với nội soi đại tràng: Nhịn ăn tối thiểu 8 tiếng, đồng thời sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc thụt tháo theo hướng dẫn để làm sạch đại tràng.
Lưu ý: Người bệnh không sử dụng các loại nước có màu như cà phê, sữa, nước cam… trước khi nội soi, vì có thể ảnh hưởng đến khả năng quan sát của bác sĩ.
Hạn chế rượu bia trước khi nội soi giúp quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi hơn.
2. Giai đoạn thực hiện kỹ thuật nội soi tiêu hóa
Đây là giai đoạn quan trọng, toàn bộ quá trình nội soi được tiến hành theo đúng quy trình chuyên môn nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả chẩn đoán. Cụ thể:
Tiền mê hoặc gây mê (nếu áp dụng nội soi không đau)
Trong trường hợp nội soi gây mê, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên gây mê sẽ truyền thuốc qua đường tĩnh mạch để người bệnh rơi vào trạng thái ngủ nhẹ, giúp giảm cảm giác khó chịu, đau và lo lắng trong suốt quá trình thực hiện. Bác sĩ cũng dễ dàng thao tác và quan sát tổn thương một cách chính xác hơn.
Trong suốt quá trình này, các chỉ số sinh tồn như mạch, huyết áp, nhịp thở, nồng độ oxy trong máu thường được theo dõi để đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Hướng dẫn tư thế người bệnh trước khi nội soi
Trước khi đưa ống soi, người bệnh thường được bác sĩ hướng dẫn nằm nghiêng sang bên trái, chân trên sẽ được co nhẹ, chân dưới duỗi tự nhiên. Tư thế này giúp bác sĩ thao tác thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ hạn chế nguy cơ trào ngược trong quá trình nội soi tiêu hóa trên.
Người bệnh cần phối hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế, giữ cơ thể thả lỏng và tránh thay đổi tư thế đột ngột nếu đang thực hiện nội soi thường. Với nội soi gây mê, người bệnh sẽ được nhân viên y tế hỗ trợ điều chỉnh tư thế phù hợp trước khi bắt đầu.
Tiến hành nội soi
Bác sĩ sẽ tiến hành thực hiện kỹ thuật nội soi. Theo đó:
-
Nội soi tiêu hóa trên: Bác sĩ sẽ sử dụng một ống soi mềm, nhỏ, có gắn camera ở đầu ống, đưa từ đường miệng hoặc đường mũi, đi qua thực quản, xuống dạ dày và tá tràng. Hình ảnh bên trong đường tiêu hóa sẽ được truyền trực tiếp lên màn hình, giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng, từ đó phát hiện các dấu hiệu bất thường như viêm, loét, trào ngược, polyp, chảy máu, tổn thương nghi ngờ hoặc các vấn đề khác nếu có.
-
Nội soi đại trực tràng: Bác sĩ sẽ đưa ống soi mềm từ hậu môn, qua trực tràng và tiếp tục di chuyển dọc theo khung đại tràng đến manh tràng để quan sát toàn bộ niêm mạc đại trực tràng nhằm phát hiện các tổn thương bất thường. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ có thể bơm hơi hoặc khí CO₂ vào lòng đại tràng để làm căng đường ruột, mở rộng lòng ống tiêu hóa, làm phẳng các nếp gấp và giúp bác sĩ quan sát rõ hơn các tổn thương nhỏ như viêm, loét, polyp, khối u hoặc vị trí chảy máu.
Thực hiện các thủ thuật can thiệp (nếu cần)
Tùy tình trạng thực tế, bác sĩ có thể tiến hành một số can thiệp ngay trong lúc nội soi như sinh thiết lấy mẫu mô, cắt polyp, cầm máu, lấy dị vật hoặc làm test nhanh Clo-test để phát hiện vi khuẩn HP.
Các thủ thuật can thiệp này sẽ được thực hiện theo đúng chỉ định chuyên môn, dựa trên tình trạng thực tế quan sát được trong quá trình nội soi.
Nội soi tiêu hóa được thực hiện theo quy trình chuẩn, đảm bảo an toàn và chính xác.
3. Giai đoạn sau khi nội soi tiêu hóa
Sau khi kết thúc nội soi, người bệnh sẽ được theo dõi trong thời gian ngắn nhằm đảm bảo an toàn và đánh giá tình trạng hồi phục.
Hồi tỉnh và nghỉ ngơi sau nội soi
Nếu người bệnh thực hiện nội soi thường, thời gian nghỉ ngơi sau thủ thuật thường không quá lâu. Tuy nhiên, với trường hợp nội soi tiền mê hoặc gây mê, người bệnh sẽ được đưa ra phòng hồi tỉnh để nghỉ ngơi và theo dõi cho đến khi thuốc mê hết tác dụng hoàn toàn.
Thời gian hồi tỉnh kéo dài khoảng 10–30 phút, tùy vào thể trạng, loại thuốc sử dụng và đáp ứng của từng người bệnh. Trong thời gian này, người bệnh có thể cảm thấy hơi buồn ngủ, choáng nhẹ, đầy bụng, khô họng hoặc khó chịu vùng cổ họng nếu nội soi tiêu hóa trên. Tuy nhiên, đây là những phản ứng tạm thời và sẽ giảm dần sau khi nghỉ ngơi.
Người bệnh không nên tự ý đứng dậy, đi lại hoặc ra về ngay khi vừa kết thúc nội soi, đặc biệt nếu có sử dụng thuốc mê.
Theo dõi các dấu hiệu bất thường sau thủ thuật
Sau nội soi, bác sĩ và điều dưỡng sẽ tiếp tục theo dõi các chỉ số sinh tồn như mạch, huyết áp, nhịp thở và tình trạng tỉnh táo của người bệnh để đảm bảo cơ thể đã ổn định sau thủ thuật, đặc biệt với các trường hợp nội soi gây mê hoặc có can thiệp trong quá trình soi.
Người bệnh cũng sẽ được theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, sốt, khó nuốt, nôn ra máu, đi ngoài ra máu hoặc tình trạng mệt nhiều kéo dài.
Với các trường hợp có sinh thiết, cắt polyp, cầm máu hoặc thực hiện thủ thuật can thiệp khác trong quá trình nội soi, thời gian theo dõi có thể kéo dài hơn tùy theo đánh giá của bác sĩ. Người bệnh cần thông báo ngay cho nhân viên y tế nếu cảm thấy đau nhiều, chóng mặt, khó thở hoặc có bất kỳ biểu hiện bất thường nào.
Giải thích kết quả nội soi và tư vấn điều trị
Sau nội soi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hoá sẽ giải thích kết quả nội soi dựa trên hình ảnh ghi nhận được trong quá trình thực hiện. Người bệnh sẽ được thông tin về tình trạng niêm mạc đường tiêu hóa, các tổn thương nếu có như viêm, loét, trào ngược, polyp, chảy máu, khối bất thường hoặc dấu hiệu nghi ngờ cần theo dõi thêm.
Trong trường hợp có lấy mẫu sinh thiết, làm Clo-test hoặc thực hiện các xét nghiệm bổ sung, bác sĩ sẽ giải thích thời gian nhận kết quả và hướng dẫn người bệnh tái khám khi cần. Nếu phát hiện bệnh lý, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán ban đầu, tư vấn phác đồ điều trị phù hợp, hướng dẫn sử dụng thuốc, chế độ ăn uống, sinh hoạt và lịch theo dõi tiếp theo.
Bác sĩ giải đáp thắc mắc và hướng dẫn chăm sóc sau nội soi.
4. Nội soi tiêu hóa mất bao lâu?
Thời gian nội soi tiêu hóa thường khá nhanh và tùy thuộc vào loại nội soi cũng như tình trạng cụ thể của người bệnh:
-
Nội soi dạ dày: Thường kéo dài khoảng 5 – 10 phút
-
Nội soi đại tràng: Thời gian lâu hơn, do cần khảo sát toàn bộ khung đại tràng
Trong trường hợp có thực hiện thêm các thủ thuật như sinh thiết, cắt polyp hoặc cầm máu, thời gian nội soi có thể kéo dài hơn. Đây là điều cần thiết để bác sĩ xử lý tổn thương đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn và giúp hỗ trợ chẩn đoán, điều trị hiệu quả hơn.
5. Lưu ý quan trọng khi nội soi tiêu hóa
Nội soi tiêu hóa là kỹ thuật thăm khám phổ biến, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bên trong đường tiêu hóa để phát hiện các bất thường nếu có. Để đảm bảo an toàn và hạn chế rủi ro, người bệnh cần lưu ý một số điểm sau:
-
Đảm bảo an toàn sau nội soi có gây mê: Nếu thực hiện nội soi có gây mê, người bệnh không nên tự lái xe hoặc điều khiển phương tiện giao thông, đồng thời nên có người nhà đi cùng để hỗ trợ. Bởi vì thuốc mê có thể gây buồn ngủ, giảm phản xạ, chóng mặt nhẹ hoặc làm người bệnh kém tỉnh táo trong một khoảng thời gian sau nội soi.
-
Chế độ ăn sau nội soi: Sau khi nội soi tiêu hoá, người bệnh nên ăn các loại thực phẩm lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp. Chú ý tránh ăn các đồ quá nóng, quá lạnh hoặc các chất kích thích trong thời gian đầu sau nội soi.
-
Thận trọng với các trường hợp chống chỉ định hoặc nguy cơ cao: Cần thận trọng hoặc không thực hiện nội soi trong một số trường hợp như suy tim, suy hô hấp nặng, nghi ngờ thủng tạng rỗng hoặc người bệnh không hợp tác. Vì vậy, trước khi nội soi, người bệnh cần cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng, tiền sử dị ứng, các lần can thiệp y tế trước đó và những triệu chứng bất thường đang gặp phải. Dựa trên tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định, trì hoãn hoặc lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp hơn.
Hiểu rõ quy trình nội soi tiêu hóa theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế giúp người bệnh chủ động chuẩn bị, giảm lo lắng và đảm bảo quá trình thực hiện diễn ra an toàn, hiệu quả. Việc tuân thủ đúng 3 giai đoạn từ trước – trong – sau nội soi không chỉ giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán mà còn hỗ trợ phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý tiêu hóa.
Tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, quy trình nội soi tiêu hoá được thực hiện bài bản, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn chuyên môn, cùng hệ thống thiết bị hiện đại giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán và trải nghiệm cho người bệnh.
Để đặt lịch thăm khám và thực hiện nội soi tiêu hóa, khách hàng có thể liên hệ hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp tại 655 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM.
