Bệnh Viện Đa Khoa Việt Mỹ — Trang chủ

Nội soi tiêu hóa là gì? Thực hiện khi nào, quy trình, phương pháp và lưu ý cần biết 

Các bệnh lý tiêu hóa thường diễn tiến âm thầm và khó nhận biết sớm. Nội soi tiêu hóa là phương pháp hiệu quả giúp phát hiện tổn thương, chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời. Vậy nội soi tiêu hóa là gì và khi nào nên thực hiện? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau đây của Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ.

Mục lục

1. Giới thiệu tổng quan về nội soi tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa là một trong những kỹ thuật quan trọng trong chẩn đoán và tầm soát bệnh lý đường tiêu hóa hiện nay. Đây là thủ thuật xâm lấn tối thiểu, sử dụng một ống soi mềm, đường kính nhỏ, có gắn camera và nguồn sáng ở đầu ống, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc bên trong ống tiêu hóa với độ chính xác cao.

Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện tổn thương, nội soi còn có thể hỗ trợ sinh thiết (lấy mẫu mô), cầm máu, cắt polyp hoặc can thiệp điều trị trong nhiều trường hợp cần thiết. 

Tùy vào vị trí cần thăm khám, nội soi tiêu hóa được chia thành hai nhóm chính:

  • Nội soi đường tiêu hóa trên: Là phương pháp sử dụng ống soi đưa vào qua đường miệng hoặc đường mũi, giúp khảo sát các cơ quan gồm: thực quản, dạ dày và tá tràng. Kỹ thuật này thường được chỉ định khi người bệnh có các triệu chứng như đau vùng thượng vị, ợ nóng, buồn nôn hoặc nghi ngờ viêm loét, xuất huyết tiêu hóa trên.

  • Nội soi đường tiêu hóa dưới: Được thực hiện qua đường hậu môn, nhằm kiểm tra đại tràng, trực tràng và manh tràng. Đây là phương pháp quan trọng trong tầm soát các bệnh lý đại trực tràng, đặc biệt là polyp và ung thư đại tràng – những bệnh lý có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài.

Nội soi tiêu hóa là phương pháp giúp chẩn đoán chính xác nhiều bệnh lý đường tiêu hóa.

2. Vai trò và tầm quan trọng của nội soi tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa không chỉ là một kỹ thuật chẩn đoán đơn thuần mà còn đóng vai trò toàn diện trong phát hiện – tầm soát – điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa. Đây là lý do phương pháp này ngày càng được khuyến nghị thực hiện định kỳ, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao. Dưới đây là vai trò và tầm quan trọng của nội soi tiêu hoá:

  • Tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán bệnh lý: Nội soi giúp quan sát trực tiếp niêm mạc, từ đó phát hiện chính xác các tổn thương như viêm, loét, polyp, khối u hoặc xuất huyết – kể cả những tổn thương nhỏ mà siêu âm hay chụp CT khó nhận biết rõ.

  • Tầm soát ung thư sớm: Phương pháp này cho phép phát hiện các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng, từ đó giúp tăng hiệu quả điều trị.

  • Điều trị can thiệp ngay trong quá trình nội soi: Không chỉ dừng lại ở chẩn đoán, nội soi tiêu hóa còn cho phép can thiệp điều trị ngay trong lúc thực hiện, giúp rút ngắn thời gian và hạn chế xâm lấn cho người bệnh. Một số thủ thuật có thể thực hiện qua nội soi bao gồm:

    • Cắt polyp đại tràng – yếu tố nguy cơ tiến triển thành ung thư

    • Cầm máu trong các trường hợp xuất huyết tiêu hóa

    • Lấy dị vật trong đường tiêu hóa

    • Nong các vị trí bị hẹp

    • Sinh thiết lấy mẫu mô để xét nghiệm

Nội soi tiêu hóa giúp phát hiện sớm polyp và các bất thường trong đường tiêu hóa.

3. Các loại nội soi tiêu hóa phổ biến

Tùy theo vị trí cần thăm khám và nhu cầu của người bệnh, nội soi tiêu hóa được chia thành các loại phổ biến dưới đây:

3.1. Nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng

Là phương pháp bác sĩ dùng ống nội soi quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng, từ đó phát hiện các tổn thương như viêm, loét, xuất huyết hoặc khối u. Thường được chỉ định khi người bệnh có các triệu chứng như: đau vùng thượng vị, ợ hơi, ợ nóng, trào ngược, buồn nôn hoặc khó tiêu kéo dài. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể kết hợp sinh thiết để đánh giá chính xác bản chất tổn thương cũng như nguyên nhân gây bệnh.

3.2. Nội soi đại - trực tràng

Phương pháp này giúp kiểm tra toàn bộ bên trong đại tràng và trực tràng, đóng vai trò quan trọng trong tầm soát các bệnh lý đại trực tràng.

Nội soi đại tràng thường được chỉ định khi có dấu hiệu như: rối loạn tiêu hóa kéo dài, đi ngoài ra máu, táo bón hoặc tiêu chảy mạn tính. Đồng thời, đây cũng là phương pháp hiệu quả để phát hiện sớm và cắt bỏ polyp đại tràng – yếu tố nguy cơ tiến triển thành ung thư.

3.3. Các phương pháp nội soi phổ biến 

Hiện nay, nội soi tiêu hóa được triển khai với nhiều phương pháp, giúp người bệnh lựa chọn phù hợp với thể trạng và nhu cầu. Dưới đây là những phương pháp nội soi phổ biến thường được áp dụng hiện nay:

Nội soi thường (không gây mê)

Là phương pháp mà trong suốt quá trình thực hiện, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và có thể phối hợp theo hướng dẫn của bác sĩ. 

Ưu điểm của phương pháp này là nhanh, chi phí thấp, thời gian chuẩn bị đơn giản. Tuy nhiên, do người bệnh tỉnh táo trong quá trình đưa ống soi vào cơ thể nên có thể xuất hiện cảm giác khó chịu, buồn nôn, nôn khan, đau tức hoặc căng tức vùng bụng, đặc biệt khi nội soi dạ dày hoặc đại tràng.

Phương pháp này có thể phù hợp với những người có khả năng chịu đựng tốt, tâm lý ổn định và không quá lo lắng khi thực hiện thủ thuật. 

Nội soi không đau (tiền mê)

Phương pháp được thực hiện dưới sự hỗ trợ của thuốc an thần hoặc gây mê ngắn, giúp người bệnh ngủ nhẹ trong suốt quá trình nội soi. Ưu điểm là hạn chế sự khó chịu, giảm lo lắng và hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ, thao tác chính xác hơn. 

Phương pháp này phù hợp với những người sợ nội soi, dễ nôn ói, có phản xạ họng nhạy cảm hoặc từng có trải nghiệm khó chịu khi nội soi trước đó.

4. Khi nào nên nội soi tiêu hóa?

Nội soi tiêu hóa thường được bác sĩ chỉ định khi người bệnh có các triệu chứng nghi ngờ bệnh lý đường tiêu hóa hoặc cần tầm soát sớm. Người bệnh nên cân nhắc thực hiện nội soi khi có các dấu hiệu sau đây:

  • Đau bụng kéo dài, đặc biệt vùng thượng vị

  • Ợ nóng, trào ngược thường xuyên

  • Buồn nôn, khó tiêu kéo dài

  • Đi ngoài ra máu hoặc phân đen

  • Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài không rõ nguyên nhân

  • Sụt cân bất thường

  • Có tiền sử gia đình mắc bệnh lý tiêu hóa, đặc biệt là ung thư

Đau bụng kéo dài là một trong những dấu hiệu nên được thăm khám và nội soi tiêu hóa.

5. Nội soi tiêu hóa phát hiện được gì?

Nhờ khả năng quan sát trực tiếp niêm mạc, nội soi tiêu hóa giúp phát hiện nhiều bệnh lý quan trọng, bao gồm:

  • Viêm dạ dày, viêm thực quản: Bằng việc nội soi, bác sĩ có thể quan sát được mức độ viêm, tình trạng sung huyết, phù nề hoặc tổn thương trên niêm mạc. Từ đó giúp đánh giá chính xác hơn nguyên nhân gây khó chịu và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. 

  • Loét dạ dày – tá tràng: Nội soi giúp bác sĩ nhìn thấy trực tiếp vị trí, kích thước và mức độ tổn thương của ổ loét, từ đó đánh giá tình trạng bệnh, theo dõi nguy cơ chảy máu tiêu hóa và kiểm tra tiến triển sau điều trị nếu cần.

  • Polyp dạ dày: Nội soi dạ dày giúp phát hiện sớm các polyp trên niêm mạc dạ dày, kể cả khi chưa có triệu chứng, đồng thời hỗ trợ sinh thiết hoặc cắt polyp khi cần.

  • Polyp đại tràng: Khi thực hiện nội soi đại tràng, bác sĩ có thể phát hiện polyp trong lòng đại tràng hoặc trực tràng.

  • Trào ngược dạ dày – thực quản: Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện viêm thực quản, trợt loét niêm mạc hoặc các biến chứng liên quan đến trào ngược, giúp việc điều trị được định hướng rõ ràng hơn.

  • Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (khi kết hợp sinh thiết/xét nghiệm): Việc phát hiện Helicobacter pylori giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, đặc biệt với những người có triệu chứng đau dạ dày kéo dài, viêm loét tái phát hoặc có tiền sử bệnh lý tiêu hóa.

  • Xuất huyết tiêu hóa: Nội soi tiêu hóa cũng có thể giúp phát hiện nguyên nhân gây chảy máu đường tiêu hóa. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể xác định vị trí chảy máu, nguyên nhân gây chảy máu như ổ loét, polyp, viêm loét niêm mạc, túi thừa đại tràng hoặc tổn thương mạch máu. Trong một số tình huống, nội soi còn có thể hỗ trợ can thiệp cầm máu.

  • Tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm: Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện các vùng nghi ngờ và có thể lấy mẫu sinh thiết để kiểm tra khi cần thiết. Việc phát hiện sớm sẽ giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả và hạn chế biến chứng nghiêm trọng.

6. Chỉ định và chống chỉ định nội soi tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa được chỉ định trong nhiều trường hợp nhằm chẩn đoán và tầm soát bệnh lý đường tiêu hóa. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp được khuyến nghị cân nhắc hoặc trì hoãn thực hiện. Cụ thể: 

Trường hợp chỉ định nội soi tiêu hoá 

Nội soi được khuyến nghị với những trường hợp sau:

  • Những người có triệu chứng như đau thượng vị, đầy hơi, buồn nôn, sụt cân không rõ nguyên nhân, đi ngoài phân đen hoặc có máu. 

  • Tầm soát định kỳ: Người trên 40 – 50 tuổi, có tiền sử gia đình mắc ung thư tiêu hóa hoặc nhiễm vi khuẩn HP cũng nên nội soi định kỳ để tầm soát sớm.

Trường hợp chống chỉ định nội soi tiêu hoá

Một số trường hợp cần cân nhắc hoặc trì hoãn nội soi như: 

  • Người bị suy tim, suy hô hấp nặng, nghi ngờ thủng đường tiêu hóa

  • Phụ nữ mang thai (đặc biệt 3 tháng đầu và giữa) 

  • Người vừa phẫu thuật đại tràng

Việc chỉ định sẽ do bác sĩ chuyên khoa đánh giá cụ thể để đảm bảo an toàn.

7. Quy trình nội soi tiêu hóa chuẩn

Để nội soi tiêu hóa diễn ra an toàn, cho kết quả chính xác và giúp người bệnh cảm thấy yên tâm hơn, quy trình thực hiện cần được tiến hành theo từng bước rõ ràng như sau:

7.1. Bước 1: Thăm khám ban đầu

Trước khi nội soi, người bệnh sẽ được bác sĩ thăm khám và khai thác các thông tin cần thiết. Bác sĩ sẽ:

  • Hỏi về triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, ợ chua, buồn nôn, đi ngoài bất thường, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân

  • Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh lý, các thuốc người bệnh đang sử dụng, tiền sử dị ứng thuốc, bệnh tim mạch, hô hấp, tiểu đường hoặc các vấn đề sức khỏe khác. 

Đây là bước quan trọng để đánh giá người bệnh có phù hợp thực hiện nội soi hay không, đồng thời lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp.

7.2. Bước 2: Chuẩn bị trước nội soi

Người bệnh cần thực hiện theo đúng các hướng dẫn của bác sĩ trước khi thực hiện nội soi. Cụ thể:

  • Đối với nội soi dạ dày: Người bệnh cần nhịn ăn trong một khoảng thời gian nhất định trước khi thực hiện. Việc nhịn ăn giúp dạ dày trống, hạn chế nguy cơ buồn nôn, trào ngược và giúp bác sĩ quan sát niêm mạc dạ dày rõ hơn qua hệ thống camera nội soi.

  • Đối với nội soi đại tràng: Người bệnh cần làm sạch ruột theo hướng dẫn. Đây là bước rất quan trọng, giúp hình ảnh nội soi không bị che khuất, bác sĩ quan sát rõ niêm mạc và không bỏ sót các tổn thương nhỏ như polyp, ổ viêm hoặc vùng chảy máu.

7.3. Bước 3: Tiến hành nội soi

Khi bắt đầu nội soi, người bệnh sẽ được hướng dẫn tư thế phù hợp. Tùy vào phương pháp được chỉ định, bác sĩ sẽ đưa ống nội soi mềm có gắn camera vào đường tiêu hóa để quan sát trực tiếp các cơ quan cần kiểm tra.

Thời gian nội soi thường không quá dài, tuy nhiên có thể thay đổi tùy theo từng loại nội soi và tình trạng thực tế của người bệnh. Nội soi dạ dày thường diễn ra nhanh hơn, trong khi nội soi đại tràng có thể cần nhiều thời gian hơn, đặc biệt nếu bác sĩ cần quan sát kỹ, lấy mẫu sinh thiết, cắt polyp hoặc xử lý tổn thương trong quá trình nội soi.

Tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, việc ứng dụng hệ thống Olympus CV-1500 (EVIS X1) – Nhật Bản với công nghệ hình ảnh hiện đại sẽ hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ tổn thương, phát hiện sớm bất thường và can thiệp chính xác hơn trong quá trình thực hiện.

7.4. Bước 4: Theo dõi sau nội soi

Sau khi nội soi, người bệnh sẽ được nghỉ ngơi và theo dõi trong một khoảng thời gian ngắn. Với nội soi thường, người bệnh có thể cảm thấy hơi khó chịu vùng họng, đầy bụng hoặc căng tức nhẹ. Những cảm giác này thường giảm dần sau đó.

Với nội soi gây mê, người bệnh cần được theo dõi thêm cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn. Trong thời gian này, nhân viên y tế sẽ kiểm tra tình trạng chung, mức độ tỉnh táo và hướng dẫn người bệnh những lưu ý sau nội soi. 

7.5. Bước 5: Nhận kết quả và tư vấn điều trị

Sau khi hoàn tất nội soi, bác sĩ sẽ đọc kết quả dựa trên hình ảnh thu được từ hệ thống nội soi và các phát hiện trong quá trình thực hiện. Người bệnh sẽ được giải thích rõ về tình trạng đường tiêu hóa, vị trí tổn thương nếu có, mức độ nghiêm trọng và hướng xử trí phù hợp.

Trong trường hợp cần làm thêm xét nghiệm như xét nghiệm vi khuẩn HP, sinh thiết mô hoặc giải phẫu bệnh, bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể về thời gian nhận kết quả và kế hoạch theo dõi tiếp theo.

8. Lưu ý quan trọng khi nội soi tiêu hóa

Để quá trình nội soi diễn ra an toàn và cho kết quả chính xác, người bệnh cần lưu ý một số điểm trước và sau khi thực hiện sau đây:

Trước khi nội soi

Trước khi nội soi, người bệnh cần:

  • Nhịn ăn ít nhất 6 – 8 tiếng và nhịn uống nước khoảng 2 tiếng, đặc biệt tránh các loại nước có màu như cà phê, sữa, nước ngọt, nước ép trái cây hoặc nước có phẩm màu. 

  • Với nội soi đại tràng, cần thực hiện làm sạch ruột theo hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo quan sát rõ niêm mạc.

  • Người bệnh nên thông báo cho bác sĩ biết về các thuốc đang sử dụng, tiền sử dị ứng thuốc, bệnh tim mạch, hô hấp, tiểu đường, rối loạn đông máu hoặc các bệnh lý nền khác

Sau khi nội soi

Sau thủ thuật, người bệnh chú ý:

  • Nghỉ ngơi khoảng 30–60 phút cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn hoặc hết tác dụng thuốc. 

  • Người bệnh nên ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu như cháo, súp, sữa và hạn chế đồ cay nóng, chất kích thích trong ngày đầu.

  • Với người thực hiện nội soi gây mê, không nên tự lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc cần sự tập trung cao ngay sau thủ thuật. Tốt nhất nên có người thân đi cùng để hỗ trợ di chuyển và theo dõi sau khi về nhà.

  • Cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen và thông báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện.

9. Một số câu hỏi thường gặp về nội soi tiêu hóa

Để khách hàng hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan đến nội soi tiêu hoá, sau đây bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sẽ giải đáp một số thắc mắc sau:

Nội soi tiêu hóa có đau không?

Thông thường, nội soi có thể gây cảm giác khó chịu nhẹ. Tuy nhiên, với phương pháp nội soi gây mê (không đau), người bệnh hầu như không cảm nhận được quá trình thực hiện.

Nội soi tiêu hóa mất bao lâu?

Thời gian nội soi thường kéo dài khoảng 5–15 phút, tùy vào loại nội soi và tình trạng cụ thể. Nếu có can thiệp (cắt polyp, sinh thiết…), thời gian có thể lâu hơn.

Những ai nên tầm soát nội soi định kỳ?

Người trên 40–50 tuổi, có tiền sử gia đình mắc bệnh lý tiêu hóa, nhiễm HP hoặc có các triệu chứng kéo dài nên thực hiện nội soi định kỳ để phát hiện sớm bệnh lý nguy hiểm.

Nội soi tiêu hóa là phương pháp quan trọng giúp phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là ung thư ở giai đoạn sớm. Chủ động thăm khám và nội soi định kỳ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài mà còn nâng cao hiệu quả điều trị. Mỗi người nên chủ động tầm soát, thực hiện nội soi hệ tiêu hoá định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý liên quan, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị.

Tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, nội soi tiêu hóa được hỗ trợ bởi hệ thống thiết bị hiện đại, giúp hình ảnh quan sát rõ nét hơn, hỗ trợ bác sĩ đánh giá tổn thương chính xác hơn trong quá trình thực hiện. 

Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sử dụng hệ thống nội soi tiêu hóa Olympus CV-1500 (EVIS X1) – Nhật Bản, tích hợp công nghệ hình ảnh tiên tiến giúp phát hiện sớm các tổn thương nhỏ, tăng độ chính xác trong chẩn đoán và hỗ trợ bác sĩ can thiệp hiệu quả hơn, mang lại trải nghiệm nội soi an toàn, nhẹ nhàng cho người bệnh. 

Việc kết hợp giữa phương pháp nội soi phù hợp và hệ thống máy móc chất lượng cao giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán, đồng thời cải thiện trải nghiệm cho người bệnh.

Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ - địa chỉ tin cậy thực hiện dịch vụ nội soi tiêu hoá cũng như các dịch vụ thăm khám, tầm soát và điều trị sức khỏe uy tín. Liên hệ hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp địa chỉ 655 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM để được hỗ trợ nhanh chóng và tận tâm.

Chia sẻ:Zalo

Đặt lịch khám

Đặt lịch khám
Vui lòng chọn chuyên khoa
→ Đặt Lịch Hẹn Chi Tiết