Khi nào cần nội soi tiêu hóa? Ai nên thực hiện sớm?

Nội soi tiêu hóa là phương pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các bệnh lý ở thực quản, dạ dày và đại tràng. Tuy nhiên, nhiều người chỉ đi nội soi khi triệu chứng đã trở nên nghiêm trọng, bỏ lỡ “thời điểm vàng” để chẩn đoán và điều trị hiệu quả. Vậy khi nào cần nội soi tiêu hóa? Tần suất thực hiện ra sao và những trường hợp nguy cơ cao cần nội soi sớm? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ tìm hiểu ngay sau đây.

Mục lục

• Dấu hiệu cần nội soi tiêu hóa
• 1. Đau vùng thượng vị
• 2. Rối loạn tiêu hóa kéo dài
• 3. Triệu chứng trào ngược
• 4. Buồn nôn và nôn
• 5. Sụt cân và chán ăn
• 6. Bất thường về phân
• 7. Xuất hiện khối u bất thường
• Trường hợp nguy cơ cao cần nội soi tiêu hóa sớm
• Khi nào cần nội soi tiêu hóa khẩn cấp?
• Tần suất thực hiện nội soi tiêu hóa

Dấu hiệu cần nội soi tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán các bệnh lý đường tiêu hóa. Người bệnh nên chủ động thăm khám sớm và nội soi tiêu hóa sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu sau đây:

1. Đau vùng thượng vị

Đây là dấu hiệu phổ biến liên quan đến các bệnh lý dạ dày. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ, nóng rát hoặc tức vùng dưới mũi ức/trên rốn, thường xuất hiện khi quá đói hoặc ăn quá no. Cơn đau kéo dài liên tục nhiều ngày.

Nội soi trong trường hợp này sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân gây đau và mức độ tổn thương niêm mạc.

2. Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu như đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài nhiều tuần mà không cải thiện dù đã có sự thay đổi về chế độ ăn uống.

Dấu hiệu này có thể do viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích, polyp đại trực tràng hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác. Nội soi giúp bác sĩ đánh giá trực tiếp đường tiêu hóa và phát hiện các bất thường tiềm ẩn.

3. Triệu chứng trào ngược

Các bác sĩ khuyến cáo, người bệnh nên đi kiểm tra và thực hiện nội soi sớm nếu xuất hiện tình trạng ợ chua, ợ hơi, ợ nóng hoặc cảm giác nóng rát lan từ vùng thượng vị lên ngực. Triệu chứng diễn ra thường xuyên này có thể liên quan đến bệnh trào ngược dạ dày. 

Nếu kéo dài, tình trạng trào ngược có thể gây viêm thực quản, loét thực quản hoặc làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm. Nội soi tiêu hóa lúc này sẽ giúp đánh giá mức độ tổn thương và hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả.

4. Buồn nôn và nôn

 Nếu tình trạng buồn nôn và nôn kéo dài không rõ nguyên nhân thì người bệnh nên thực hiện sớm việc thăm khám và nội soi. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bất thường trong đường tiêu hóa. Đặc biệt, nếu nôn ra máu tươi hoặc chất nôn có màu đen như bã cà phê, người bệnh cần được thăm khám và nội soi càng sớm càng tốt để tráng các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa.

Buồn nôn, nôn kéo dài không rõ nguyên nhân là dấu hiệu nên thăm khám và nội soi tiêu hóa sớm

5. Sụt cân và chán ăn

Sụt cân nhanh (từ 5kg trở lên) không rõ nguyên nhân, ăn nhanh no hoặc mất cảm giác ngon miệng đều có thể là dấu hiệu sức khỏe đáng lo ngại. Dấu hiệu này có thể là biểu hiện của các bệnh lý tiêu hóa mạn tính hoặc thậm chí là dấu hiệu sớm của ung thư đường tiêu hóa. Người bệnh nên thăm khám sớm và thực hiện nội soi tiêu hóa để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả.

6. Bất thường về phân

Người bệnh cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau đây:

• Đại tiện ra máu đỏ tươi hoặc máu bầm.
• Phân có màu đen như hắc ín.
• Phân lẫn chất nhầy bất thường.
• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài.

Các dấu hiệu này có thể cảnh báo tình trạng sức khỏe của hệ tiêu hóa như xuất huyết tiêu hóa, polyp đại trực tràng, viêm đại tràng hoặc các bệnh lý nghiêm trọng khác cần được chẩn đoán sớm.

7. Xuất hiện khối u bất thường

Nếu sờ thấy khối cứng, u cục hoặc cảm giác có vật bất thường trong ổ bụng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay.

Việc xuất hiện khối u bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được đánh giá bằng các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu. Nội soi tiêu hóa có vai trò hỗ trợ phát hiện nguyên nhân liên quan đến đường tiêu hóa.

Sờ thấy khối u hoặc vùng cứng bất thường ở bụng là dấu hiệu cần thăm khám sớm để xác định nguyên nhân

Trường hợp nguy cơ cao cần nội soi tiêu hóa sớm

Các chuyên gia, bác sĩ khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ sau đây chủ động thực hiện Nội soi tiêu hóa định kỳ để tầm soát sớm các bệnh lý nguy hiểm, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng: 

• Người trên 40 – 50 tuổi: Nên nội soi định kỳ để kiểm tra và phát hiện sớm bất thường, polyp tiền ung thư hoặc các dấu hiệu bệnh lý ngay từ giai đoạn đầu khi việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất. Bởi sau độ tuổi 40 - 50, niêm mạc đường tiêu hóa bắt đầu xuất hiện nhiều thay đổi do quá trình lão hóa tự nhiên
• Có tiền sử gia đình mắc bệnh ác tính tiêu hóa: Nếu trong gia đình có người thân (bố mẹ, anh chị em) mắc ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng hoặc có polyp thì người bệnh nên chủ động tầm soát sớm hơn so với người bình thường, Bởi yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư đường tiêu hóa.
• Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Những người thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia, ăn uống thiếu khoa học, ít vận động đều có nguy cơ cao mắc các bệnh lý tiêu hóa như viêm dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, polyp đại trực tràng và ung thư đường tiêu hóa. Nội soi tiêu hóa sẽ giúp phát hiện sớm bệnh lý và điều trị hiệu quả.
• Người sử dụng thuốc kéo dài: Một số loại thuốc như thuốc giảm đau, chống viêm hoặc kháng sinh sử dụng trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến niêm mạc đường  tiêu hóa. Nội soi tiêu hóa sẽ giúp đánh giá mức độ tổn thương và phát hiện sớm các bất thường trước khi tiến triển nghiêm trọng.
• Người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất và môi trường độc hại: Những người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại hoặc sống trong môi trường có nguy cơ bệnh lý tiêu hóa cao nên chủ động tầm soát và nội soi tiêu hóa sớm để đánh giá mức độ tổn thương, phát hiện sớm các bất thường trước khi tiến triển nghiêm trọng.

>> Xem thêm: Nội soi tiêu hóa ở đâu tốt TPHCM?

Khi nào cần nội soi tiêu hóa khẩn cấp?

Một số dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng có thể liên quan đến xuất huyết hoặc tổn thương cấp tính trong đường tiêu hóa. Khi xuất hiện các triệu chứng dưới đây, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời:

• Nôn ra máu: Đây là dấu hiệu cấp cứu tiêu hóa thường gặp. Máu có thể xuất hiện dưới dạng máu đỏ tươi hoặc màu sẫm… Tình trạng này có thể liên hệ đến các bệnh lý như loét dạ dày - tá tràng chảy máu, viêm loét thực quản, khối u đường tiêu hóa.
• Đi ngoài phân đen Phân có màu đen, mùi hôi đặc trưng thường là dấu hiệu cảnh báo chảy máu trong đường tiêu hóa. Tình trạng này cần được bác sĩ chuyên môn đánh giá và xử lý sớm. 
• Khó nuốt tăng nhanh: Tình trạng nuốt nghẹn và khó nuốt kéo dài, tiến triển nhanh có thể liên quan đến tổn thương thực quản, cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám sớm.

Nôn ra máu là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí sớm

Tần suất thực hiện nội soi tiêu hóa

Tần suất nội soi tiêu hóa không cố định cho tất cả mọi người mà phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử bệnh lý. Dưới đây là các mốc nội soi thường được khuyến nghị mà khách hàng có thể tham khảo: 

• Người mạnh khỏe, không có triệu chứng và không thuộc nhóm nguy cơ: Có thể nội soi tầm soát định kỳ khoảng 5–10 năm một lần, từ sau 45 – 50 tuổi.
• Người bị viêm dạ dày mạn tính: Cần theo dõi định kỳ theo chỉ định, thường được khuyến cáo thực hiện 6 – 12 tháng/lần, tùy mức độ tổn thương và hiệu quả điều trị.
• Người bị viêm dạ dày mức độ nhẹ – trung bình: Có thể nội soi kiểm tra lại sau 1 – 3 năm hoặc theo hướng dẫn riêng của bác sĩ điều trị tùy vào kết quả thăm khám và các yếu tố nguy cơ đi kèm.
• Sau khi cắt polyp đường tiêu hóa: Tùy số lượng, kích thước và tính chất polyp, thường được chỉ định nội soi lại sau 3 – 5 năm để kiểm tra và phát hiện sớm các polyp mới nếu có.
• Theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa: Có thể cần nội soi sớm hơn (3 tháng, 6 tháng hoặc 1 năm) trong các trường hợp đặc biệt như có tổn thương nghi ngờ, tiền sử ung thư, viêm loét nặng, Barrett thực quản hoặc các bệnh lý tiêu hóa cần theo dõi sát.

Để đảm bảo an toàn và kết quả nội soi chính xác, người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín, có đội ngũ bác sĩ chuyên môn và trang thiết bị hiện đại. Nếu bạn đang có các triệu chứng nghi ngờ hoặc cần tầm soát định kỳ, có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ qua hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp địa chỉ: 655 – 657 – 659 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP HCM để được tư vấn và hỗ trợ tận tâm.

Hiểu rõ khi nào cần nội soi tiêu hóa giúp người bệnh chủ động thăm khám đúng thời điểm, đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Nội soi theo chỉ định phù hợp có thể hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương, chẩn đoán chính xác bệnh lý đường tiêu hóa và giúp bác sĩ đưa ra hướng theo dõi, điều trị kịp thời. Nếu có dấu hiệu kéo dài hoặc chưa biết bản thân có cần nội soi hay không, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được tư vấn cụ thể.