Phụ nữ dính buồng tử cung có làm IVF được không?

Dính buồng tử cung có thể gây vô sinh thứ phát và làm giảm khả năng phôi làm tổ do khoang tử cung bị thu hẹp, biến dạng hoặc tổn thương nội mạc. Vì vậy, nhiều phụ nữ lo lắng dính buồng tử cung có làm IVF được không. Thực tế, người bệnh vẫn có thể thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm, nhưng thường cần đánh giá mức độ dính và xử trí buồng tử cung trước khi chuyển phôi. Cùng Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ tìm hiểu khả năng làm IVF, hướng điều trị và những lưu ý quan trọng trong bài viết sau.

Mục lục

• Dính buồng tử cung có làm IVF được không?
• 1. Đối với tình trạng dính tử cung một phần (mức độ nhẹ)
• 2. Đối với tình trạng dính toàn phần (mức độ nặng)
• Dính buồng tử cung tác động thế nào đến phôi thai?
• Hướng xử lý dính buồng tử cung ở phụ nữ làm IVF như thế nào?
• 1. Kích thích buồng trứng và gom phôi trữ đông
• 2. Phẫu thuật nội soi buồng tử cung tách dính
• 3. Liệu pháp nội tiết và chuẩn bị niêm mạc tử cung
• Nguy cơ thai kỳ cần theo dõi ở phụ nữ tiền sử dính buồng tử cung
• 1. Sảy thai ở 3 tháng đầu
• 2. Nhau tiền đạo và nhau cài răng lược
• Phụ nữ làm IVF cần lưu ý gì sau tách dính tử cung?

Dính buồng tử cung có làm IVF được không?

Phụ nữ bị dính buồng tử cung vẫn có thể làm thụ tinh trong ống nghiệm IVF, nhưng khả năng chuyển phôi và mang thai phụ thuộc vào mức độ dính, tình trạng nội mạc và khả năng phục hồi của khoang tử cung. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tách dính và chuẩn bị nội mạc trước khi chuyển phôi.

1. Đối với tình trạng dính tử cung một phần (mức độ nhẹ)

Ở mức độ nhẹ đến trung bình, khoang tử cung chỉ có các dải xơ mỏng rải rác và khoang tử cung chưa bị bít tắc hoàn toàn. Tiên lượng làm thụ tinh ống nghiệm ở nhóm bệnh nhân này thường thuận lợi hơn so với dính nặng, đặc biệt sau khi được nội soi tách dính phù hợp. (1)

Sau thủ thuật, nếu buồng tử cung vẫn bảo tồn được vùng niêm mạc chức năng và phục hồi tốt, phôi sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để làm tổ. Tuy nhiên, khả năng mang thai còn phụ thuộc vào chất lượng phôi, độ tuổi, tình trạng nội mạc và các yếu tố sinh sản khác.

2. Đối với tình trạng dính toàn phần (mức độ nặng)

Khi dính buồng tử cung nặng, các dải mô sẹo dày có thể làm phần lớn hoặc gần toàn bộ khoang tử cung bị bít tắc, biến dạng và tổn thương sâu lớp nội mạc chức năng. Khả năng mang thai và tiên lượng chuyển phôi IVF vì thế khó khăn hơn, nhưng không đồng nghĩa với mất hoàn toàn cơ hội có thai. (2)

Người bệnh thường cần nội soi tách dính để giải phóng mô sẹo và tái tạo khoang tử cung; một số trường hợp có thể phải can thiệp nhiều lần do nguy cơ tái dính cao. Sau phẫu thuật, bác sĩ có thể sử dụng biện pháp chống dính và liệu pháp estrogen kết hợp progesterone theo chỉ định, nhằm hỗ trợ nội mạc phục hồi. Khoang tử cung thường được đánh giá lại trước khi quyết định chuyển phôi.

Dính buồng tử cung vẫn có thể làm IVF, nhưng thường cần đánh giá và xử lý buồng tử cung phù hợp trước khi chuyển phôi

Dính buồng tử cung tác động thế nào đến phôi thai?

Dính buồng tử cung có thể làm giảm khả năng phôi làm tổ do các dải mô xơ làm thu hẹp, biến dạng hoặc bít tắc khoang tử cung. Đồng thời, lớp nội mạc tử cung (nơi phôi bám và phát triển) có thể bị tổn thương, mỏng hơn và giảm khả năng tiếp nhận phôi.

Bình thường, phôi cần gặp vùng nội mạc có cấu trúc và tưới máu phù hợp để làm tổ. Khi lớp này bị xơ hóa, diện tích mô chức năng giảm và lưu lượng máu dưới nội mạc có thể suy giảm. Vì vậy, ngay cả phôi IVF chất lượng tốt cũng có thể khó làm tổ nếu môi trường buồng tử cung chưa thuận lợi.

Một nghiên cứu tiến cứu trên 592 phụ nữ vô sinh thực hiện chuyển phôi đông lạnh cho thấy nhóm có tiền sử dính buồng tử cung có nội mạc mỏng hơn, thể tích nhỏ hơn và tưới máu dưới nội mạc kém hơn nhóm không dính. Tỷ lệ trẻ sinh sống cũng thấp hơn, 56% so với 65%. Dính mức độ vừa đến nặng ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận nội mạc rõ hơn dính nhẹ. Tuy nhiên, nếu được điều trị phù hợp, khả năng mang thai lâm sàng có thể được cải thiện.

Dính buồng tử cung thường liên quan đến tổn thương nội mạc sau các thủ thuật trong tử cung, đặc biệt là nạo hút thai hoặc xử trí mô thai còn sót; viêm nhiễm nội mạc cũng có thể góp phần hình thành dính. Khi tình trạng này gây rối loạn kinh nguyệt, vô sinh hoặc sảy thai tái diễn, có thể được chẩn đoán là hội chứng Asherman.

Như vậy, ở phụ nữ làm IVF có dính ảnh hưởng đáng kể đến khoang tử cung, bác sĩ thường ưu tiên tách dính và phục hồi nội mạc trước khi chuyển phôi. Mục tiêu là tái lập khoang tử cung và tạo môi trường thuận lợi hơn cho phôi làm tổ.

Dính buồng tử cung có thể làm giảm khả năng phôi làm tổ do khoang tử cung bị biến dạng và nội mạc bị tổn thương, giảm khả năng tiếp nhận phôi

Hướng xử lý dính buồng tử cung ở phụ nữ làm IVF như thế nào?

Điều trị dính buồng tử cung tập trung vào hai mục tiêu: duy trì cơ hội tạo phôi và phục hồi khoang tử cung đủ điều kiện tiếp nhận phôi. Tùy độ tuổi, dự trữ buồng trứng và mức độ dính, bác sĩ có thể tạo phôi trước hoặc tách dính trước, sau đó mới chuẩn bị nội mạc và chuyển phôi. 

1. Kích thích buồng trứng và gom phôi trữ đông

Dính buồng tử cung không trực tiếp cản trở quá trình kích thích buồng trứng, chọc hút noãn và tạo phôi trong phòng lab. Do đó, ở một số trường hợp, đặc biệt phụ nữ lớn tuổi hoặc dự trữ buồng trứng giảm, bác sĩ có thể ưu tiên kích trứng, tạo phôi và trữ đông trước khi điều trị tình trạng dính. 

Phôi được bảo quản đông lạnh trong thời gian người bệnh điều trị và phục hồi buồng tử cung. Khi khoang tử cung thông thoáng và nội mạc đáp ứng phù hợp, phôi mới được rã đông để chuẩn bị chuyển. Trình tự này cần được cá thể hóa theo từng bệnh nhân.

2. Phẫu thuật nội soi buồng tử cung tách dính

Nội soi buồng tử cung là phương pháp điều trị chính khi dính buồng tử cung ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Bác sĩ đưa ống nội soi qua cổ tử cung, quan sát trực tiếp và tách các dải mô xơ bằng kéo vi phẫu hoặc dụng cụ thích hợp nhằm tái lập hình dạng khoang tử cung, đồng thời bảo tồn tối đa vùng nội mạc còn lành.

Sau phẫu thuật, bác sĩ có thể sử dụng gel chứa hyaluronic acid, bóng catheter hoặc dụng cụ tạo khoảng cách trong buồng tử cung để hạn chế tái dính, đặc biệt ở những trường hợp nặng. 

Phẫu thuật nội soi buồng tử cung tách dính giúp loại bỏ các dải mô xơ, tái lập khoang tử cung và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phôi làm tổ

3. Liệu pháp nội tiết và chuẩn bị niêm mạc tử cung

Sau tách dính, estrogen, có hoặc không kết hợp progestin, có thể được chỉ định nhằm hỗ trợ nội mạc phục mồi và giảm nguy cơ tái dính. Hiện chưa có liều estrogen hoặc số chu kỳ điều trị cố định phù hợp cho tất cả người bệnh, vì vậy phác đồ cần được cá thể hóa.

Trong quá trình phục hồi, bác sĩ theo dõi độ dày, hình thái nội mạc và kiểm tra lại khoang tử cung. Hướng dẫn của AAGL phối hợp với Hiệp hội Nội soi Phụ khoa châu Âu (ESGE) khuyến nghị kiểm tra lại khoang tử cung sau điều trị, ưu tiên bằng nội soi, thường sau khoảng 2 - 3 chu kỳ kinh. Khi khoang tử cung thông thoáng, không còn dính đáng kể và nội mạc đáp ứng phù hợp, bác sĩ mới cân nhắc chuyển phôi. 

Chữa dính buồng tử cung để sinh con bằng IVF mất bao lâu? Quá trình điều trị thường kéo dài vài tháng nhưng không có mốc cố định cho mọi bệnh nhân. Dính nhẹ có thể phục hồi nhanh hơn, trong khi dính nặng hoặc tái phát có thể cần nhiều lần nội soi và thời gian chuẩn bị lâu hơn. Bác sĩ sẽ quyết định thời điểm chuyển phôi dựa trên tình trạng khoang tử cung, đáp ứng nội mạc và các yếu tố sinh sản khác. 

Liệu pháp nội tiết giúp hỗ trợ nội mạc tử cung phục hồi sau tách dính và chuẩn bị điều kiện phù hợp trước khi chuyển phôi

Nguy cơ thai kỳ cần theo dõi ở phụ nữ tiền sử dính buồng tử cung

Phụ nữ từng bị dính buồng tử cung, đặc biệt đã nội soi tách dính, có nguy cơ gặp một số biến chứng thai kỳ cao hơn. Các vấn đề cần lưu ý gồm sảy thai, nhau tiền đạo, nhau cài răng lược, sinh non và băng huyết sau sinh. 

1. Sảy thai ở 3 tháng đầu

Tổn thương nội mạc do dính có thể làm giảm diện tích mô chức năng, ảnh hưởng tưới máu và quá trình hình thành bánh nhau. Vì vậy, nguy cơ mất thai sớm vẫn có thể tăng ngay cả sau khi đã tách dính.

Nghiên cứu tổng quan hệ thống gồm 54 nghiên cứu với 4.640 phụ nữ có dữ liệu theo dõi sau điều trị hội chứng Asherman ghi nhận tỷ lệ mất thai sớm gộp là 17,7%. Tuy nhiên, nguy cơ thực tế còn phụ thuộc mức độ dính, tuổi mẹ, chất lượng phôi và các yếu tố sản khoa khác.

2. Nhau tiền đạo và nhau cài răng lược

Dính buồng tử cung cũng liên quan đến bất thường vị trí và độ bám của bánh nhau. Khi vùng tiếp giáp giữa nội mạc và cơ tử cung bị tổn thương, màng rụng có thể hình thành không đầy đủ, làm tăng nguy cơ gai nhau bám sâu bất thường vào thành tử cung.

Một phân tích tổng hợp năm 2023 ghi nhận phụ nữ mang thai sau tách dính có nguy cơ nhau tiền đạo cao hơn; tỷ lệ nhau cài răng lược gộp khoảng 7% qua 20 nghiên cứu. Các biến chứng này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và băng huyết sau sinh.

Phụ nữ có tiền sử dính buồng tử cung có nguy cơ sảy thai, bất thường bánh nhau và một số biến chứng sản khoa cao hơn

Phụ nữ làm IVF cần lưu ý gì sau tách dính tử cung?

Sau tách dính tử cung, người làm IVF cần theo dõi quá trình phục hồi nội mạc, hạn chế nguy cơ tái dính và chuẩn bị khoang tử cung trước chu kỳ chuyển phôi. Một số lưu ý gồm:

• Chờ niêm mạc tử cung phục hồi và chỉ chuyển phôi khi khoang tử cung đủ điều kiện.
• Tuân thủ phác đồ estrogen, progesterone hoặc thuốc khác theo chỉ định của bác sĩ.
• Tái khám và kiểm tra lại buồng tử cung bằng siêu âm hoặc nội soi theo lịch hẹn.
• Kiêng quan hệ tình dục trong thời gian bác sĩ khuyến cáo để hạn chế chảy máu và nhiễm trùng.
• Vệ sinh vùng kín hàng ngày sạch sẽ, khô thoáng, tránh thụt rửa sâu âm đạo và không ngâm bồn tắm quá lâu.
• Hạn chế vận động mạnh, mang vác vật nặng hoặc tập luyện thể thao cường độ cao trong những tuần đầu sau mổ.
• Duy trì chế độ ăn đầy đủ đạm, sắt, vitamin, khoáng chất và rau xanh để hỗ trợ cơ thể phục hồi.
• Nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ và hạn chế căng thẳng trong quá trình chuẩn bị chuyển phôi.
• Theo dõi chu kỳ kinh, lượng máu kinh và các biểu hiện bất thường sau tách dính.
• Tái khám đúng lịch hoặc đi khám sớm khi đau bụng dưới dữ dội, sốt, ra máu kéo dài, lượng kinh giảm rõ rệt hoặc mất kinh trở lại.

Nếu cần được tư vấn thêm về điều trị dính buồng tử cung, đánh giá khả năng làm IVF hoặc quy trình hỗ trợ sinh sản, khách hàng có thể liên hệ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ qua hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, phường Bảy Hiền, TP.HCM để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn cụ thể.

Dính buồng tử cung có làm IVF được không? Phụ nữ bị dính buồng tử cung vẫn có thể thực hiện IVF, nhưng khả năng chuyển phôi và mang thai phụ thuộc vào mức độ dính, tình trạng nội mạc và khả năng phục hồi khoang tử cung. Điều trị tách dính, hạn chế nguy cơ tái dính và kiểm tra lại buồng tử cung trước chuyển phôi giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phôi làm tổ. Người bệnh nên theo dõi và điều trị tại cơ sở hỗ trợ sinh sản uy tín để được xây dựng phác đồ phù hợp với từng trường hợp.