Nhiều người trì hoãn việc tầm soát bệnh lý dạ dày, đại tràng vì thắc mắc nội soi tiêu hóa có đau không? Thực tế, cảm giác khi thực hiện thủ thuật nội soi phụ thuộc rất lớn vào phương pháp nội soi và sự chuẩn bị trước đó. Bài viết dưới đây của Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sẽ giải đáp chi tiết nỗi lo này và bật mí những bí quyết giúp khách hàng trải nghiệm nội soi một cách nhẹ nhàng nhất.
Mục lục
- Nội soi tiêu hóa là gì?
- Nội soi tiêu hóa có đau không?
- 1. Nội soi truyền thống (Nội soi "sống")
- 2. Nội soi gây mê (Nội soi không đau)
- Các yếu tố ảnh hưởng đến cảm giác khi nội soi tiêu hóa
- Các phương pháp nội soi tiêu hóa phổ biến hiện nay
- 1. Nội soi tiêu hóa qua đường miệng
- 2. Nội soi tiêu hóa qua đường mũi
- 3. Nội soi ống mềm qua đường hậu môn
- 4. Nội soi viên nang
- Quy trình thực hiện nội soi tiêu hóa
- 1. Chuẩn bị trước khi nội soi
- 2. Trong quá trình thực hiện nội soi
- 3. Sau khi kết thúc nội soi
- Làm sao để nội soi tiêu hóa nhẹ nhàng hơn?
- Sau khi nội soi tiêu hóa có đau không?
- 1. Các triệu chứng thường gặp sau nội soi tiêu hóa
- 2. Khi nào cần quay lại bệnh viện sau khi nội soi?
Nội soi tiêu hóa là gì?
Nội soi tiêu hóa là thủ thuật sử dụng một ống soi mềm, đường kính nhỏ, có gắn camera và đèn chiếu sáng để quan sát trực tiếp bên trong ống tiêu hóa. Phương pháp này bao gồm khảo sát hệ tiêu hóa trên (thực quản, dạ dày, tá tràng) và hệ tiêu hóa dưới (đại tràng, trực tràng).
Mục đích của nội soi tiêu hóa giúp chẩn đoán bệnh, hỗ trợ theo dõi và điều trị nhiều tình trạng bệnh lý đường tiêu hóa. Cụ thể:
- Chẩn đoán chính xác các bệnh lý đường tiêu hóa như viêm loét, polyp, dị vật, viêm đại tràng, viêm dạ dày
- Phát hiện và xử lý polyp đường tiêu hóa ngay từ khi còn nhỏ và thực hiện cắt bỏ trong khi nội soi nếu đủ điều kiện
- Hỗ trợ lấy mẫu sinh thiết để gửi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh
- Tầm soát sớm ung thư đường tiêu hóa như ung thư thực quản, dạ dày và đại trực tràng ngay từ giai đoạn đầu, khi bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng
Nội soi dạ dày là kỹ thuật sử dụng một ống mềm có gắn camera mini để đưa vào dạ dày nhằm kiểm tra tình trạng bên trong dạ dày
Nội soi tiêu hóa có đau không?
Hiện nay, với sự phát triển của các kỹ thuật nội soi hiện đại, nội soi trong tiêu hóa đã giảm thiểu đáng kể cảm giác đau và khó chịu cho người bệnh. Thực tế, mức độ khó chịu khi nội soi sẽ phụ thuộc vào phương pháp nội soi được lựa chọn, cơ địa của từng người và sự phối hợp của người bệnh trong quá trình thực hiện.
1. Nội soi truyền thống (Nội soi "sống")
Ở phương pháp này, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình nội soi. Khi ống soi đi qua miệng và họng, người bệnh dễ có cảm giác vướng hoặc nghẹn ở cổ họng, kích thích lưỡi gà gây buồn nôn, khó chịu khi nuốt.
Đối với nội soi đại tràng, việc bác sĩ phải bơm một lượng không khí hoặc khí CO₂ vào đường tiêu hóa để quan sát niêm mạc rõ hơn cũng sẽ gây ra cảm giác căng tức bụng, đầy hơi, muốn đi đại tiện.
Nếu người bệnh chuẩn bị tâm lý vững vàng, thả lỏng toàn bộ cơ thể, hít thở sâu và đều đặn theo đúng chỉ dẫn của điều dưỡng, bác sĩ nội soi thì cảm giác khó chịu sẽ giảm đáng kể. Quá trình nội soi vì thế sẽ diễn ra nhanh chóng và nhẹ nhàng hơn nhiều so với tưởng tượng của nhiều người.
2. Nội soi gây mê (Nội soi không đau)
Nội soi gây mê là phương pháp sử dụng thuốc gây mê hoặc thuốc an thần qua đường tĩnh mạch, giúp người bệnh ngủ ngắn trong quá trình thực hiện. Trong suốt quá trình nội soi, người bệnh sẽ:
- Không cảm thấy đau.
- Không có cảm giác buồn nôn.
- Không vướng nghẹn ở họng.
- Không cảm nhận được quá trình bác sĩ đưa ống nội soi vào cơ thể.
Sau khi kết thúc nội soi, người bệnh sẽ được theo dõi một thời gian ngắn cho đến khi tỉnh hoàn toàn. Hầu hết những người nội soi gây mê sau khi tỉnh sẽ không nhớ rõ quá trình nội soi đã diễn ra như thế nào. Vì vậy, đây là phương pháp nội soi được nhiều người lựa chọn, nhất là những người có tâm lý lo lắng hoặc từng gặp khó chịu trong những lần nội soi trước đó.
Các yếu tố ảnh hưởng đến cảm giác khi nội soi tiêu hóa
Cảm giác và mức độ khó chịu khi nội soi tiêu hóa sẽ không giống nhau ở tất cả mọi người. Dưới đây là 4 yếu tố quan trọng quyết định mức độ thoải mái của người bệnh khi nội soi tiêu hóa.
- Tay nghề và kinh nghiệm bác sĩ thực hiện: Tay nghề và kinh nghiệm của bác sĩ là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm nội soi của khách hàng. Bác sĩ có chuyên môn vững vàng, thao tác khéo léo, nhẹ nhàng sẽ điều khiển dây soi linh hoạt và xử lý tốt các tình huống phát sinh. Điều này góp phần hạn chế kích thích niêm mạc và giảm cảm giác khó chịu trong quá trình nội soi.
- Hệ thống nội soi hiện đại: Các hệ thống nội soi thế hệ mới có ống soi mềm, đường kính nhỏ, khả năng điều hướng linh hoạt, công nghệ tăng cường hình ảnh sắc nét giúp bác sĩ thực hiện thủ thuật chính xác hơn, hạn chế gây kích thích lên niêm mạc và giảm cảm giác khó chịu cho người bệnh. Quá trình nội soi nhờ đó diễn ra thuận lợi, hỗ trợ phát hiện sớm các bất thường ở niêm mạc đường tiêu hóa.
- Phương pháp nội soi tiêu hóa có gây mê hay không: Đây là yếu tố ảnh hưởng rõ rệt nhất đến cảm giác của người bệnh trong quá trình nội soi. Nội soi tiêu hóa gây mê sẽ giúp người bệnh ngủ ngắn trong lúc thực hiện nên hầu như không cảm nhận được các khó chịu thường gặp như khi nội soi truyền thống (người bệnh tỉnh táo).
- Tâm lý của người bệnh trước khi soi: Tâm lý căng thẳng hoặc lo lắng quá mức có thể làm tăng phản xạ buồn nôn, co thắt cơ và khiến người bệnh cảm nhận rõ sự khó trong quá trình thực hiện. Ngược lại, khi giữ tinh thần thoải mái và hiểu rõ quy trình nội soi, người bệnh thường phối hợp tốt hơn với nhân viên y tế. Quá trình nội soi vì thế thường diễn ra nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Các phương pháp nội soi tiêu hóa phổ biến hiện nay
Hiện nay, nội soi tiêu hóa được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau. Tùy theo vị trí cần quan sát và tình trạng sức khỏe của người bệnh, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp. Dưới đây là những phương pháp nội soi tiêu hóa đang được áp dụng phổ biến hiện nay. (1)
1. Nội soi tiêu hóa qua đường miệng
Đây là phương pháp nội soi được áp dụng phổ biến nhất hiện nay, nhằm mục đích thăm khám thực quản, dạ dày và tá tràng. Bác sĩ sẽ đưa ống nội soi mềm qua đường miệng để quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa trên.
Ưu điểm của phương pháp này là:
- Hình ảnh rõ nét, độ chính xác cao.
- Khả năng phát hiện tổn thương cao.
- Hỗ trợ thực hiện các thủ thuật như sinh thiết, cắt polyp hoặc cầm máu khi cần thiết.
Tuy nhiên, do ống soi đi qua vùng hầu họng nên người bệnh có thể gặp các cảm giác như buồn nôn, vướng nghẹn ở họng hoặc khó chịu trong quá trình thực hiện.
2. Nội soi tiêu hóa qua đường mũi
Phương pháp này sử dụng ống soi có kích thước nhỏ hơn và được đưa qua đường mũi xuống thực quản, dạ dày. Phương pháp này chủ yếu được áp dụng khi nội soi đường tiêu hóa trên như thực quản, dạ dày và tá tràng.
Ưu điểm của nội soi tiêu hóa qua đường mũi:
- Giảm cảm giác buồn nôn.
- Ít gây kích thích vùng họng.
- Người bệnh tỉnh táo trong suốt quá trình thực hiện, có thể trao đổi, trò chuyện với bác sĩ trong khi nội soi.
Tuy nhiên, phương pháp nội soi tiêu hóa qua đường mũi không phù hợp với những người có bệnh lý về mũi như xoang hoặc cấu trúc hốc mũi hẹp.
3. Nội soi ống mềm qua đường hậu môn
Phương pháp được áp dụng cho trường hợp thăm dò trực tràng, đại tràng. Với phương pháp này, bác sĩ sẽ luồn một ống mềm, phần đầu gắn camera qua đường hậu môn, sau đó qua trực tràng đi vào đại tràng để quan sát niêm mạc đại tràng, phát hiện sớm các bất thường.
Ưu điểm của phương pháp này là khả năng quan sát trực tiếp toàn bộ niêm mạc đại trực tràng với độ chính xác cao, giúp phát hiện sớm nhiều bất thường như polyp, viêm loét, chảy máu tiêu hóa, túi thừa đại tràng hoặc các tổn thương nghi ngờ ung thư.
4. Nội soi viên nang
Nội soi viên nang là kỹ thuật nội soi hiện đại, sử dụng một viên nang nhỏ có gắn camera. Người bệnh chỉ cần nuốt viên nang nhỏ có gắn camera siêu nhỏ bên trong. Trong quá trình di chuyển qua đường tiêu hóa, viên nang sẽ liên tục ghi lại hình ảnh và truyền dữ liệu đến thiết bị thu nhận bên ngoài cơ thể. Viên nang sau đó sẽ được đào thải tự nhiên qua đường tiêu hóa
Ưu điểm nổi bật của phương pháp này là không xâm lấn, không gây đau và không cần đưa ống soi vào cơ thể. Tuy nhiên, chi phí thực hiện tương đối cao và không thể lấy mẫu sinh thiết hoặc thực hiện các thủ thuật can thiệp khi phát hiện tổn thương đường tiêu hóa.
Quy trình thực hiện nội soi tiêu hóa
Để đảm bảo quá trình nội soi diễn ra an toàn và đạt hiệu quả chẩn đoán cao, người bệnh cần thực hiện theo đúng hướng dẫn của bác sĩ trước, trong và sau khi nội soi. Quy trình nội soi tiêu hóa thường gồm 3 giai đoạn sau đây:
1. Chuẩn bị trước khi nội soi
Trước khi nội soi, người bệnh sẽ được bác sĩ thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khỏe và thực hiện một số xét nghiệm, đo điện tim nhằm loại trừ các nguy cơ chống chỉ định.
Đối với nội soi dạ dày, người bệnh cần nhịn ăn tối thiểu 6 – 8 tiếng và nhịn uống nước ít nhất 2 tiếng trước khi soi để giúp dạ dày sạch hơn, hạn chế nguy cơ trào ngược, sặc và giúp bác sĩ quan sát niêm mạc rõ ràng hơn.
Còn với nội soi đại tràng, ngoài việc nhịn ăn theo hướng dẫn, người bệnh cần làm sạch đại tràng bằng thuốc xổ hoặc dung dịch làm sạch ruột. Bởi vì nếu đại tràng còn nhiều phân hoặc dịch đục, bác sĩ sẽ khó quan sát niêm mạc và có thể bỏ sót tổn thương nhỏ.
2. Trong quá trình thực hiện nội soi
Khi vào phòng nội soi, người bệnh được hướng dẫn nằm đúng tư thế và theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn như huyết áp, nhịp tim và nồng độ oxy trong máu nhằm đảm bảo an toàn trong suốt quá trình thực hiện.
Đối với nội soi gây mê, bác sĩ gây mê sẽ sử dụng thuốc gây mê hoặc thuốc an thần qua đường tĩnh mạch theo chỉ định phù hợp, sau đó nhẹ nhàng đưa ống soi vào đường tiêu hóa để quan sát niêm mạc và đánh giá các bất thường nếu có. Hình ảnh bên trong đường tiêu hóa được camera ghi nhận và hiển thị trực tiếp trên màn hình, giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác hơn.
Đối với nội soi không gây mê, người bệnh vẫn tỉnh táo trong suốt quá trình thực hiện nên có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn, vướng họng, đầy hơi hoặc tức bụng nhẹ. Người bệnh nên giữ tâm lý thoải mái, hít thở đều và phối hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế để hạn chế cảm giác khó chịu.
Trong quá trình nội soi, nếu phát hiện polyp, tổn thương bất thường hoặc vùng niêm mạc nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết để lấy mẫu mô xét nghiệm hoặc thực hiện các thủ thuật can thiệp như cắt polyp, cầm máu nội soi khi cần thiết.
Bác sĩ tiến hành nội soi tiêu hóa cẩn trọng, chính xác theo tiêu chuẩn và quy trình nghiêm ngặt
3. Sau khi kết thúc nội soi
Sau khi nội soi kết thúc, người bệnh được đưa sang khu vực theo dõi để nghỉ ngơi cho đến khi thuốc mê hết tác dụng hoặc cổ họng hết cảm giác tê cứng. Bác sĩ sẽ trực tiếp trả kết quả hình ảnh, giải thích tường tận các tổn thương (nếu có) và tư vấn phác đồ điều trị cùng chế độ ăn uống phục hồi phù hợp. Với những trường hợp có dấu hiệu bất thường, bác sĩ có thể yêu cầu quay lại tái khám để kiểm tra lại.
Làm sao để nội soi tiêu hóa nhẹ nhàng hơn?
Mặc dù nội soi tiêu hóa là thủ thuật tương đối an toàn, nhiều người vẫn cảm thấy lo lắng trước khi thực hiện. Một số lưu ý dưới đây có thể giúp quá trình nội soi diễn ra thuận lợi hơn.
- Cân nhắc lựa chọn nội soi gây mê: Đối với người có tâm lý sợ nội soi, phản xạ buồn nôn mạnh hoặc từng có trải nghiệm không thoải mái khi nội soi trước đó, có thể trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phương pháp nội soi gây mê phù hợp.
- Giữ tâm lý thoải mái trước khi nội soi: Tâm lý căng thẳng có thể làm tăng phản xạ buồn nôn hoặc cảm giác khó chịu trong quá trình nội soi. Do đó, người bệnh hãy thả lỏng các cơ, tránh gồng mình suy nghĩ tiêu cực. Khi bác sĩ đưa ống soi vào, hãy tập trung vào việc hít vào sâu bằng mũi và từ từ thở ra bằng miệng đều đặn. Chú ý phối hợp nhịp nhàng với bác sĩ.
- Tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn nhịn ăn và làm sạch ruột: Việc nhịn ăn uống đúng thời gian quy định và làm sạch ruột sẽ giúp bác sĩ dễ dàng quan sát, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian làm thủ thuật. Bác sĩ sẽ quan sát rõ nét các tổn thương mà không cần phải nội soi lại.
- Lựa chọn địa chỉ y tế uy tín, hệ thống nội soi hiện đại: Hệ thống nội soi hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán và hỗ trợ quá trình nội soi diễn ra thuận lợi hơn, hạn chế kích thích niêm mạc.
Sau khi nội soi tiêu hóa có đau không?
Nội soi tiêu hóa là thủ thuật tương đối an toàn và đa số người bệnh chỉ gặp một số triệu chứng khó chịu nhẹ trong thời gian ngắn sau khi thực hiện. Những cảm giác này thường không đáng lo ngại và sẽ tự cải thiện sau vài giờ mà không cần điều trị đặc biệt.
1. Các triệu chứng thường gặp sau nội soi tiêu hóa
Sau khi nội soi, một số người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:
- Đầy bụng nhẹ
- Khó chịu hoặc vướng nhẹ ở cổ họng
- Trung tiện nhiều hơn bình thường
- Hơi mệt hoặc buồn ngủ nếu nội soi gây mê
Đây thường là các biểu hiện tạm thời và có thể cải thiện sau vài giờ.
2. Khi nào cần quay lại bệnh viện sau khi nội soi?
Người bệnh cần lập tức quay trở lại bệnh viện hoặc đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu bất thường sau:
- Đau bụng dữ dội, liên tục và mức độ đau tăng dần theo thời gian.
- Nôn ra máu tươi, nôn ra chất dịch màu nâu đen hoặc đi ngoài ra phân đen, máu tươi.
- Sốt cao liên tục, rét run người sau khi nội soi.
- Cảm thấy khó thở, tức ngực nặng nề, vã mồ hôi hột.
>> Xem thêm: Nội soi tiêu hóa ở đâu tốt?
Nội soi tiêu hóa không phải là thủ thuật gây đau đớn như nhiều người vẫn lo ngại. Mức độ khó chịu khi nội soi sẽ phụ thuộc vào phương pháp thực hiện, tâm lý người bệnh, tay nghề bác sĩ và hệ thống trang thiết bị hỗ trợ. Hiện nay, với các kỹ thuật nội soi hiện đại cùng phương pháp gây mê phù hợp, quá trình thăm khám có thể diễn ra nhẹ nhàng, an toàn và thoải mái hơn.
Việc chủ động nội soi khi xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc tầm soát định kỳ theo khuyến cáo giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, quá trình nội soi được thực hiện bằng hệ thống nội soi tiêu hóa Olympus EVIS X1 CV-1500 thế hệ mới từ Nhật Bản. Công nghệ này sẽ hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ các bất thường ở niêm mạc đường tiêu hóa và nâng cao hiệu quả chẩn đoán.
Ngoài ra, quy trình nội soi tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống theo dõi gây mê an toàn, giúp người bệnh an tâm hơn trong suốt quá trình thăm khám.
Để được tư vấn và thăm khám chuyên sâu về tiêu hóa, bao gồm cả nội soi tiêu hóa, khách hàng liên hệ hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp đến địa chỉ 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP. HCM, đội ngũ nhân viên y tế và bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sẽ hỗ trợ tư vấn nhanh chóng và tận tâm.
