Phụ nữ bị đa nang buồng trứng có làm IVF được không?

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là nguyên nhân phổ biến gây rối loạn phóng noãn và hiếm muộn ở phụ nữ. Tình trạng này cũng đặt ra một số thách thức khi áp dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nhất là trong quá trình kích thích buồng trứng và kiểm soát nguy cơ quá kích. Liệu đa nang buồng trứng có làm IVF được không và khả năng thành công ra sao? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

Mục lục

• Mối liên hệ giữa hội chứng buồng trứng đa nang và sức khỏe sinh sản
• Bị đa nang buồng trứng có làm IVF được không?
• 1. Khi nào bệnh nhân đa nang buồng trứng được chỉ định làm IVF?
• 2. Tỷ lệ thành công khi thụ tinh ống nghiệm ở người bệnh PCOS
• Lựa chọn an toàn khi làm IVF ở phụ nữ mắc PCOS?
• 1. Phác đồ Antagonist (Phác đồ ngắn)
• 2. Nuôi cấy noãn non trong ống nghiệm (IVM)
• 3. Chuyển phôi trữ đông
• Phụ nữ mắc PCOS cần chuẩn bị gì để tăng chất lượng noãn trước IVF?
• 1. Kiểm soát cân nặng và kháng insulin
• 2. Dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung chuyên sâu

Mối liên hệ giữa hội chứng buồng trứng đa nang và sức khỏe sinh sản

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là rối loạn nội tiết - chuyển hóa thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Ước tính khoảng 10 - 13% phụ nữ trong độ tuổi này mắc PCOS và đây là nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh do rối loạn phóng noãn. PCOS có thể khiến kinh nguyệt thưa, không đều hoặc vô kinh, từ đó làm giảm cơ hội thụ thai tự nhiên. (1)

Ở phụ nữ mắc PCOS, buồng trứng thường có nhiều nang noãn nhỏ nhưng quá trình phát triển nang trội bị rối loạn. Vì vậy, noãn có thể không trưởng thành đầy đủ hoặc không được phóng thích đều đặn mỗi chu kỳ. Tình trạng phóng noãn không thường xuyên hoặc không phóng noãn khiến thời điểm dễ thụ thai khó xác định và làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên.

Nồng độ hormone Anti-Müllerian (AMH) ở nhóm này thường cao do số lượng nang noãn nhỏ nhiều hơn. Tuy nhiên, AMH cao chủ yếu phản ánh số lượng nang noãn và mức độ đáp ứng của buồng trứng, không đồng nghĩa với chất lượng noãn tốt hơn. Rối loạn nội tiết và chuyển hóa đi kèm PCOS cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình trưởng thành của noãn ở một số trường hợp.

Dù vậy, PCOS không đồng nghĩa với vô sinh. Nhiều phụ nữ vẫn có thể mang thai tự nhiên hoặc sau khi được điều trị gây phóng noãn và áp dụng các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp.

PCOS có thể làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên chủ yếu do rối loạn phóng noãn

Bị đa nang buồng trứng có làm IVF được không?

Phụ nữ bị hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) vẫn có thể thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tuy nhiên, buồng trứng thường đáp ứng mạnh với thuốc kích thích nên phác đồ cần được điều chỉnh phù hợp để hạn chế nguy cơ quá kích buồng trứng (OHSS). 

1. Khi nào bệnh nhân đa nang buồng trứng được chỉ định làm IVF?

IVF không phải lựa chọn đầu tiên cho mọi phụ nữ PCOS. Phương pháp này thường được cân nhắc khi điều trị hiếm muộn trước đó chưa thành công hoặc có thêm chỉ định IVF, chẳng hạn:

• Đã điều trị gây phóng noãn hoặc thực hiện IUI nhưng chưa có thai.
• Người vợ từ 35 tuổi trở lên, cần cân nhắc thời gian điều trị do chất lượng noãn giảm dần theo tuổi.
• Tắc hoặc tổn thương vòi trứng.
• Có thêm yếu tố vô sinh nam như số lượng hoặc chất lượng tinh trùng giảm đáng kể.
• Có chỉ định xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT).

Quyết định thực hiện IVF cần dựa trên tuổi, thời gian hiếm muộn, dự trữ buồng trứng, tình trạng vòi trứng, tinh dịch đồ và tiền sử điều trị.

2. Tỷ lệ thành công khi thụ tinh ống nghiệm ở người bệnh PCOS

Phụ nữ PCOS vẫn có thể đạt kết quả IVF tốt khi được lựa chọn phác đồ phù hợp. Ở phụ nữ dưới 35 tuổi, một số dữ liệu ghi nhận tỷ lệ thai lâm sàng trên mỗi chu kỳ IVF khoảng 35 - 45%, nhìn chung tương đương với phụ nữ không mắc PCOS. (2)

PCOS thường đi kèm nhiều nang noãn và có thể thu được số lượng noãn cao sau kích thích buồng trứng. Tuy nhiên, nhiều noãn không đồng nghĩa chắc chắn có nhiều phôi tốt hoặc tỷ lệ sinh sống cao hơn.

Kết quả IVF còn phụ thuộc vào tuổi, BMI, chất lượng noãn và phôi, tình trạng chuyển hóa, nội mạc tử cung, yếu tố vô sinh nam và kỹ thuật chuyển phôi. Do nguy cơ OHSS cao hơn, bác sĩ cần cá thể hóa liều thuốc, phác đồ kích thích và chiến lược chuyển phôi.

Với nhóm nguy cơ OHSS cao, có thể cân nhắc phác đồ GnRH antagonist, GnRH agonist trigger và/hoặc trữ toàn bộ phôi để chuyển ở chu kỳ sau nhằm giảm nguy cơ quá kích.

Phụ nữ bị đa nang buồng trứng vẫn có thể thực hiện IVF nếu được đánh giá và lựa chọn phác đồ phù hợp

Lựa chọn an toàn khi làm IVF ở phụ nữ mắc PCOS?

Phụ nữ mắc PCOS thường đáp ứng mạnh với thuốc kích thích buồng trứng, nên nguy cơ hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) cao hơn. Vì vậy, phác đồ kích thích, phương pháp trưởng thành noãn và thời điểm chuyển phôi cần được lựa chọn dựa trên mức độ đáp ứng của buồng trứng và đặc điểm từng trường hợp. (3)

1. Phác đồ Antagonist (Phác đồ ngắn)

Phác đồ GnRH antagonist thường được sử dụng ở phụ nữ PCOS có nguy cơ OHSS. So với phác đồ GnRH agonist dài, thời gian kích thích thường ngắn hơn, tổng liều gonadotropin có thể thấp hơn và nguy cơ quá kích giảm, trong khi tỷ lệ thai và sinh sống nhìn chung không khác biệt rõ.

Bác sĩ có thể sử dụng GnRH agonist trigger thay cho hCG để kích hoạt trưởng thành noãn ở nhóm nguy cơ cao. Nếu buồng trứng đáp ứng quá mạnh, toàn bộ phôi có thể được trữ đông và chuyển ở chu kỳ sau nhằm giảm thêm nguy cơ quá kích.

2. Nuôi cấy noãn non trong ống nghiệm (IVM)

Nuôi trưởng thành noãn trong ống nghiệm (In Vitro Maturation - IVM) là kỹ thuật thu nhận noãn chưa trưởng thành từ buồng trứng, sau đó nuôi trong phòng labo đến khi đạt độ trưởng thành cần thiết để thụ tinh.

IVM sử dụng rất ít hoặc không sử dụng gonadotropin kích thích buồng trứng, nhờ đó giảm nguy cơ OHSS liên quan đến quá trình kích thích. Phương pháp này có thể được cân nhắc ở phụ nữ PCOS từng bị OHSS nặng hoặc có nguy cơ quá kích rất cao.

So với IVF/ICSI tiêu chuẩn, IVM có thể cho tỷ lệ thai lâm sàng và sinh sống thấp hơn. Kỹ thuật này cũng yêu cầu phòng labo và đội ngũ chuyên môn có kinh nghiệm trong nuôi trưởng thành noãn. Vì vậy, việc lựa chọn IVM cần dựa trên nguy cơ quá kích, đặc điểm người bệnh và năng lực của cơ sở hỗ trợ sinh sản.

IVM là kỹ thuật lấy noãn chưa trưởng thành từ buồng trứng và nuôi trong labo đến khi đủ trưởng thành để thụ tinh

3. Chuyển phôi trữ đông

Ở phụ nữ có đáp ứng buồng trứng cao, bác sĩ có thể trữ toàn bộ phôi sau chọc hút noãn thay vì chuyển phôi tươi trong cùng chu kỳ. Phôi sẽ được chuyển vào tử cung ở chu kỳ sau, khi buồng trứng đã hồi phục sau kích thích.

Việc trì hoãn chuyển phôi giúp giảm nguy cơ OHSS muộn do tránh tác động của hCG nội sinh khi thai hình thành ngay sau chu kỳ kích thích. Một số nghiên cứu ở phụ nữ PCOS ghi nhận trữ toàn bộ phôi giúp giảm OHSS và sảy thai, đồng thời có thể cải thiện tỷ lệ sinh sống sau lần chuyển đầu tiên ở một số nhóm bệnh nhân.

Tuy vậy, chuyển phôi cho người bị buồng trứng đa nang không bắt buộc phải sử dụng phôi trữ đông. Bác sĩ sẽ căn cứ vào mức độ đáp ứng buồng trứng, nồng độ nội tiết, nguy cơ OHSS, tình trạng nội mạc và đặc điểm phôi để lựa chọn chuyển phôi tươi hoặc chuyển phôi trữ đông.

Chuyển phôi trữ đông là đưa phôi đã được đông lạnh trước đó vào tử cung ở một chu kỳ sau

Phụ nữ mắc PCOS cần chuẩn bị gì để tăng chất lượng noãn trước IVF?

Để hỗ trợ quá trình phát triển noãn trước IVF, phụ nữ mắc PCOS nên chủ động cải thiện sức khỏe tổng thể và kiểm soát tốt các yếu tố chuyển hóa có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị. 

1. Kiểm soát cân nặng và kháng insulin

Thừa cân, béo phì và kháng insulin thường gặp ở PCOS và có thể ảnh hưởng đến kết quả hỗ trợ sinh sản. Do đó, người bệnh nên duy trì cân nặng phù hợp, kiểm soát đường huyết khi có rối loạn chuyển hóa và vận động đều đặn theo thể trạng.

Các hình thức vận động như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe hoặc tập sức mạnh có thể được lựa chọn tùy theo tình trạng sức khỏe. Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và không hút thuốc cũng góp phần cải thiện sức khỏe trước IVF.

Phụ nữ mắc PCOS nên ưu tiên kiểm soát cân nặng và kháng insulin trước IVF để hỗ trợ quá trình phát triển noãn

2. Dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung chuyên sâu

Chế độ ăn nên cân bằng, ưu tiên rau, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm phù hợp và chất béo không bão hòa từ cá hồi, hạt óc chó hoặc dầu ô liu. Hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định chế độ ăn low-carb mang lại lợi ích vượt trội so với các chế độ ăn lành mạnh khác ở phụ nữ PCOS.

Axit folic nên được bổ sung từ giai đoạn chuẩn bị mang thai theo hướng dẫn tiền thai. Vitamin D, inositol hoặc Coenzyme Q10 có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, nhưng chưa có đủ bằng chứng để khẳng định các sản phẩm này làm tăng chất lượng noãn hoặc tỷ lệ sinh sống sau IVF.

>> Xem thêm: Nên ăn để bổ trứng trước khi làm IVF?

Việc sử dụng thực phẩm bổ sung nên dựa trên chế độ ăn, tình trạng thiếu vi chất, bệnh lý đi kèm và chỉ định của bác sĩ.

Để được thăm khám và tư vấn hỗ trợ sinh sản tại Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, quý khách hàng có thể liên hệ tổng đài 1800 0027 hoặc đến trực tiếp địa chỉ 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM để được hỗ trợ.

Như vậy, với thắc mắc đa nang buồng trứng có làm IVF được không, câu trả lời là vẫn có thể thực hiện IVF và đạt kết quả điều trị khả quan nếu được lựa chọn phác đồ phù hợp. Do buồng trứng có thể đáp ứng mạnh với thuốc kích thích, quá trình điều trị cần kiểm soát nguy cơ quá kích buồng trứng và cá thể hóa chiến lược chuyển phôi.