Tập Yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm có an toàn không?

Tập yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm là hình thức vận động kết hợp các tư thế nhẹ nhàng, kỹ thuật thở và thiền định được điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn IVF. Liệu pháp này có thể giúp giảm căng thẳng, thư giãn tinh thần và duy trì sức khỏe tổng thể trong quá trình điều trị. Vậy người đang làm IVF nên tập yoga như thế nào để an toàn? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Mục lục

• Có nên tập yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm (IVF)?
• 1. Sự khác biệt giữa yoga thông thường và yoga hỗ trợ sinh sản
• 2. Những lợi ích của yoga đối với chu kỳ IVF
• Hướng dẫn tập yoga an toàn theo từng giai đoạn của chu kỳ IVF
• 1. Giai đoạn tự tiêm thuốc kích thích buồng trứng
• 2. Giai đoạn nang trứng đến ngày thứ 6-12 của quá trình rụng trứng
• 3. Giai đoạn sau khi chọc hút noãn
• 4. Giai đoạn sau khi chuyển phôi IVF
• Tập yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm sao cho an toàn?
• 1. Những tư thế và loại hình yoga nên hạn chế khi làm IVF
• 2. Luôn tham vấn ý kiến bác sĩ điều trị trực tiếp
• 3. Lắng nghe cơ thể và dừng lại khi có dấu hiệu bất thường
• 4. Nên lựa chọn huấn luyện viên yoga có chuyên môn về thai sản
• 5. Duy trì tập luyện vừa phải và linh hoạt

Có nên tập yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm (IVF)?

Người đang làm IVF hoàn toàn có thể tập yoga nhưng cần lựa chọn bài tập nhẹ và điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn IVF. Một nghiên cứu tổng quan về yoga ở phụ nữ thực hiện IVF ghi nhận phương pháp này có thể cải thiện căng thẳng, lo âu và trầm cảm, nên được xem như một liệu pháp bổ trợ trong quá trình điều trị. (1)

1. Sự khác biệt giữa yoga thông thường và yoga hỗ trợ sinh sản

Yoga thông thường và yoga chuyên biệt cho hỗ trợ sinh sản (Fertility Yoga) có sự khác biệt về kỹ thuật (2), cường độ tập luyện và mục tiêu tác động lên cơ thể:

2. Những lợi ích của yoga đối với chu kỳ IVF

Yoga có thể mang lại một số lợi ích về thể chất và tinh thần cho người đang thực hiện IVF, đặc biệt khi bài tập được điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn điều trị.

• Tăng cường sức khỏe thể chất và độ linh hoạt: Yoga giúp duy trì khả năng vận động, sức mạnh cơ và độ dẻo dai trong thời gian điều trị. Các bài tập nhẹ cũng có thể giảm căng cứng cơ mà không tạo áp lực quá lớn lên cơ thể.
• Hỗ trợ lưu thông máu: Các động tác kéo giãn nhẹ kết hợp với hít thở đều có thể hỗ trợ tuần hoàn và vận chuyển oxy, dưỡng chất đến các mô. Tuy nhiên, chưa đủ bằng chứng để khẳng định yoga trực tiếp làm tăng tưới máu buồng trứng hoặc tử cung.
• Giảm lo âu và căng thẳng: Thiền, kỹ thuật thở và các chuyển động chậm giúp cơ thể thư giãn, giảm stress và lo âu, từ đó hỗ trợ trạng thái tinh thần ổn định hơn trong quá trình IVF.
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Yoga nhẹ và các kỹ thuật thư giãn có thể giúp giảm căng thẳng trước khi ngủ, hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn và duy trì thể trạng trong suốt chu kỳ điều trị.
• Hỗ trợ sức khỏe tổng thể trong quá trình IVF: Việc duy trì vận động phù hợp, nghỉ ngơi đầy đủ và kiểm soát căng thẳng có thể tạo nền tảng thuận lợi cho sức khỏe thể chất và tinh thần khi thực hiện IVF. Yoga có thể được xem là một biện pháp bổ trợ, nhưng hiện chưa đủ bằng chứng để khẳng định phương pháp này làm tăng tỷ lệ làm tổ, mang thai hoặc thành công của IVF.

Yoga có thể giúp cơ thể thư giãn, giảm căng thẳng và duy trì sự linh hoạt, sức khỏe thể chất trong quá trình IVF

Hướng dẫn tập yoga an toàn theo từng giai đoạn của chu kỳ IVF

Mức độ vận động phù hợp có thể thay đổi theo từng giai đoạn IVF. Người tập nên ưu tiên động tác chậm, nhẹ, hạn chế áp lực lên vùng bụng – chậu và điều chỉnh theo hướng dẫn của bác sĩ. 

1. Giai đoạn tự tiêm thuốc kích thích buồng trứng

Giai đoạn kích thích buồng trứng thường bắt đầu từ những ngày đầu chu kỳ kinh nguyệt. Thuốc gonadotropin kích thích nhiều nang noãn cùng phát triển, khiến buồng trứng tăng dần kích thước. Do đó, người tập nên chuyển động chậm, tránh vặn xoắn, đảo ngược hoặc kéo căng sâu vùng bụng. 

Một số tư thế có thể tham khảo:

Tư thế ngồi gập người mở rộng hông (Janu Sirsasana): Hỗ trợ thư giãn mặt sau đùi, hông và lưng dưới. Người tập ngồi thẳng, co một chân vào trong rồi từ từ nghiêng thân về phía chân duỗi, chỉ thực hiện trong phạm vi thoải mái và không ép bụng sát đùi.

Janu Sirsasana giúp kéo giãn nhẹ vùng hông và mặt sau đùi

Tư thế lạc đà (Ustrasana) biến thể nhẹ: Tạo độ mở cho vùng ngực và vai. Hai tay có thể đặt ở vùng hông để tạo điểm tựa, chỉ ngả người nhẹ về sau và tránh ưỡn sâu hoặc làm căng vùng bụng. 

Tư thế chim bồ câu (Eka Pada Rajakapotasana) có đệm đỡ: Hỗ trợ thư giãn vùng hông và cơ mông. Người tập có thể kê bolster hoặc gối dưới hông để nâng đỡ, duy trì tư thế thoải mái thay vì cố ép hông xuống thấp. 

2. Giai đoạn nang trứng đến ngày thứ 6-12 của quá trình rụng trứng

Khi các nang noãn tiếp tục phát triển, buồng trứng có thể tăng kích thước và trở nên nặng hơn, gây cảm giác căng tức, đầy bụng hoặc khó chịu ở vùng bụng dưới. Lúc này, người tập nên giảm cường độ, tránh các động tác vặn xoắn mạnh, đảo ngược, nằm sấp hoặc kéo căng vùng bụng quá mức. 

Ở giai đoạn chuẩn bị tiêm thuốc trưởng thành noãn, người tập nên ưu tiên yoga phục hồi nhẹ nhàng, các bài tập thở hoặc thiền. Các tư thế có thể tham khảo:

• Bài Chào mặt trời phiên bản điều chỉnh cho IVF: Thực hiện chuỗi động tác chậm rãi, bước từng chân thay vì nhảy bật và hạn chế ngả lưng sâu. Các bước chuyển tư thế nên nhẹ nhàng, có kiểm soát.
• Tư thế ngồi gập người hai chân dang rộng có gối đỡ (Upavistha Konasana): Dang hai chân ở mức thoải mái, đặt bolster hoặc gối phía trước rồi nhẹ nhàng tựa thân trên xuống. Không cần mở chân quá rộng hoặc cố gập sâu.

Upavistha Konasana có gối đỡ giúp kéo giãn nhẹ vùng hông, đùi trong và lưng dưới

3. Giai đoạn sau khi chọc hút noãn

Sau chọc hút noãn, cơ thể cần thời gian nghỉ ngơi và hồi phục. Mức độ khó chịu ở mỗi người có thể khác nhau; một số trường hợp xuất hiện cảm giác căng tức bụng dưới, đầy bụng hoặc mệt trong những ngày đầu. Người bệnh chỉ nên tập yoga trở lại khi cơ thể ổn định và được bác sĩ cho phép vận động. 

Khi có thể tập lại, nên ưu tiên các tư thế phục hồi, ít tạo áp lực lên vùng bụng và chậu: 

Tư thế xác chết kết hợp yoga Nidra (Savasana & Yoga Nidra): Giữ cơ thể ở tư thế nghỉ thoải mái, thả lỏng các nhóm cơ và tập trung vào nhịp thở hoặc bài thiền hướng dẫn. Bài tập phù hợp để thư giãn thể chất và tinh thần sau thủ thuật. 

Savasana kết hợp yoga Nidra hỗ trợ cơ thể nghỉ ngơi và thư giãn sau chọc hút noãn

Tư thế gác chân lên tường (Viparita Karani): Đặt hai chân tựa lên tường trong tư thế thoải mái, giữ phần thân trên thư giãn. Không nâng hông cao hoặc thực hiện biến thể đảo ngược sâu.

Gác chân lên tường (Viparita Karani) giúp đôi chân được nghỉ ngơi và cơ thể thả lỏng

Tư thế con bướm nằm ngửa có gối đỡ: Hai lòng bàn chân chạm nhau, đầu gối mở sang hai bên và được nâng đỡ bằng gối. Tư thế này tạo cảm giác thoải mái cho vùng hông và háng mà không cần kéo giãn sâu.

Tư thế con bướm nằm ngửa có gối đỡ hỗ trợ thư giãn vùng hông và háng sau thủ thuật

4. Giai đoạn sau khi chuyển phôi IVF

Sau chuyển phôi, yoga nên tập trung vào mục tiêu thư giãn, giảm căng thẳng và duy trì vận động nhẹ nhàng. Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) không khuyến nghị nằm bất động trên giường sau chuyển phôi nếu không có chỉ định riêng. Dù vậy, người bệnh vẫn nên hạn chế các bài tập cường độ cao, động tác vặn xoắn mạnh hoặc tạo nhiều áp lực lên vùng bụng. Một số tư thế có thể tham khảo:

• Tư thế ngồi xếp bằng thoải mái (Sukhasana): Ngồi trên thảm hoặc gối đỡ, giữ lưng thẳng tự nhiên, thả lỏng vai và kết hợp hít thở chậm, đều. Tư thế đơn giản này phù hợp để thư giãn và giảm căng thẳng sau chuyển phôi. 
• Tư thế con bướm nằm ngửa: Nằm thư giãn với bolster nâng đỡ lưng và gối đặt dưới đùi. Giữ cơ thể thả lỏng, kết hợp nhịp thở chậm và đều để giảm căng thẳng.
• Tư thế ngồi gập người chân dang rộng có gối đỡ: Dang hai chân vừa phải, đặt bolster hoặc gối phía trước làm điểm tựa rồi từ từ nghiêng thân về trước. Chỉ thực hiện trong phạm vi thoải mái, tránh ép bụng hoặc gập người quá sâu. 

Tư thế ngồi gập người chân dang rộng có gối đỡ hỗ trợ thư giãn vùng hông, đùi trong và lưng dưới

>> Xem thêm: Lợi ích của tập thể dục trong quá trình thụ tinh ống nghiệm

Tập yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm sao cho an toàn?

Để tập yoga an toàn trong quá trình IVF, người tập nên ưu tiên bài tập nhẹ, tránh gắng sức và điều chỉnh cường độ theo từng giai đoạn điều trị. 

1. Những tư thế và loại hình yoga nên hạn chế khi làm IVF

Không phải mọi tư thế yoga đều phù hợp trong suốt chu kỳ IVF, đặc biệt ở giai đoạn kích thích buồng trứng và sau chọc hút noãn. Một số nhóm động tác nên tránh hoặc điều chỉnh gồm:

• Tư thế vặn xoắn sâu và gập bụng mạnh: Các động tác xoắn thân quá mức, gập sâu hoặc siết cơ lõi kéo dài có thể làm tăng cảm giác căng tức, khó chịu ở vùng bụng – chậu khi buồng trứng đang lớn.
• Tư thế đảo ngược đòi hỏi nhiều sức: Headstand, handstand, shoulder stand và các tư thế tương tự yêu cầu khả năng giữ thăng bằng và kiểm soát cơ lõi cao, do đó không phải lựa chọn phù hợp khi buồng trứng đang nhạy cảm.
• Động tác bật nhảy hoặc chuyển tư thế nhanh: Jump-back, jump-through, chào mặt trời tốc độ cao và các chuyển động đột ngột nên được hạn chế. Người tập có thể thay bằng cách bước từng chân và chuyển tư thế chậm, có kiểm soát.
• Power Yoga và các bài tập cường độ cao: Những buổi tập có nhịp độ nhanh, plank kéo dài, siết cơ bụng nhiều hoặc vận động đến mức kiệt sức không phù hợp với mục tiêu duy trì hoạt động nhẹ nhàng trong chu kỳ IVF.
• Hot Yoga/Bikram Yoga: Tập luyện trong môi trường nhiệt độ cao có thể làm cơ thể quá nóng, mất nước và mệt mỏi. Vì vậy, nên ưu tiên tập yoga ở nơi thoáng mát, đặc biệt sau chuyển phôi khi đã có khả năng mang thai, đồng thời tránh môi trường nóng ẩm làm tăng stress nhiệt. 

2. Luôn tham vấn ý kiến bác sĩ điều trị trực tiếp

Trước khi bắt đầu hoặc tiếp tục tập yoga, người thực hiện IVF nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản đang trực tiếp theo dõi. Mỗi người có phác đồ điều trị, đáp ứng buồng trứng và tình trạng sức khỏe khác nhau nên mức vận động an toàn cũng không giống nhau.

Các yếu tố như số lượng và kích thước nang noãn, nguy cơ quá kích buồng trứng (OHSS), thời điểm chọc hút noãn, chuyển phôi và bệnh lý đi kèm đều có thể ảnh hưởng đến chỉ định tập luyện. Người mắc PCOS, lạc nội mạc tử cung, có u nang buồng trứng hoặc từng gặp biến chứng trong chu kỳ IVF trước càng cần được đánh giá riêng.

Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tập yoga để lựa chọn mức vận động phù hợp với từng giai đoạn IVF

3. Lắng nghe cơ thể và dừng lại khi có dấu hiệu bất thường

Trong quá trình tập, không nên cố gắng hoàn thành bài nếu xuất hiện đau hoặc khó chịu khác thường. Một số triệu chứng có thể liên quan đến thuốc kích thích buồng trứng, thủ thuật chọc hút noãn hoặc hội chứng quá kích buồng trứng, thay vì chỉ do vận động.

Người tập nên ngừng và liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở IVF nếu xuất hiện:

• Đau bụng dưới hoặc vùng chậu dữ dội, đột ngột hoặc ngày càng tăng.
• Bụng chướng, căng tức nhiều.
• Buồn nôn, nôn nhiều hoặc chóng mặt.
• Khó thở.
• Tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu.
• Chảy máu âm đạo nhiều hoặc tăng dần.
• Choáng, ngất hoặc suy nhược rõ rệt.

Sau chọc hút noãn, một ít dịch lẫn máu có thể xuất hiện trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu chảy máu nhiều, đau tăng hoặc kèm các triệu chứng bất thường khác, người bệnh cần liên hệ cơ sở điều trị.

4. Nên lựa chọn huấn luyện viên yoga có chuyên môn về thai sản

Nếu muốn duy trì yoga trong suốt quá trình IVF, nên lựa chọn huấn luyện viên có kinh nghiệm với Fertility yoga, Restorative yoga hoặc Prenatal yoga. Người hướng dẫn cần biết bạn đang ở giai đoạn kích thích buồng trứng, sau chọc hút noãn hay sau chuyển phôi để điều chỉnh tư thế và cường độ phù hợp.

Các lớp 1 kèm 1 hoặc yoga chuyên biệt có thể thuận tiện hơn cho việc cá nhân hóa bài tập. Bên cạnh đó, bolster, block, chăn và gối giúp nâng đỡ cơ thể, giảm biên độ kéo giãn và hạn chế phải dùng nhiều sức.

Chọn huấn luyện viên có kinh nghiệm về yoga thai sản hoặc hỗ trợ sinh sản để tập đúng cách trong quá trình IVF

5. Duy trì tập luyện vừa phải và linh hoạt

Yoga trong IVF không cần đặt mục tiêu về số buổi, thời lượng hay độ khó. Ở những ngày cơ thể khỏe, người tập có thể thực hiện một chuỗi bài yoga nhẹ; khi bụng căng tức hoặc vừa trải qua thủ thuật, thiền, hít thở chậm hoặc nghỉ ngơi có thể phù hợp hơn.

Bên cạnh tập luyện, nên uống đủ nước, ăn uống cân bằng và ngủ đủ giấc. Yoga cần được xem là biện pháp bổ trợ giúp thư giãn, duy trì vận động và hỗ trợ sức khỏe tinh thần trong quá trình IVF, không thay thế thuốc, thủ thuật hay chỉ định của bác sĩ.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, quý khách hàng có thể liên hệ hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM để được hỗ trợ.

Tập yoga trong quá trình thụ tinh ống nghiệm có thể hỗ trợ thư giãn, giảm căng thẳng và duy trì vận động nếu được thực hiện đúng cách. Người làm IVF nên ưu tiên bài tập nhẹ, điều chỉnh theo từng giai đoạn, tránh gắng sức và tham khảo bác sĩ để lựa chọn mức vận động phù hợp. Yoga chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế phác đồ điều trị hoặc chỉ định chuyên môn của bác sĩ hỗ trợ sinh sản.