Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) mở ra cơ hội làm cha mẹ cho nhiều cặp vợ chồng gặp khó khăn trong việc có con. Tuy nhiên, ở phụ nữ thừa cân hoặc béo phì, chỉ số BMI cao có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, đáp ứng với thuốc kích trứng và một số kết quả điều trị. Vì vậy, nhiều người băn khoăn liệu có cần giảm cân trước khi làm IVF và nên giảm bao nhiêu để không ảnh hưởng đến thời điểm điều trị. Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ tìm hiểu rõ hơn trong bài viết sau.
Mục lục
- Mối liên hệ giữa chỉ số BMI và tỷ lệ thành công của thụ tinh ống nghiệm
- 1. Người béo phì có làm IVF được không?
- 2. Vì sao nên giảm cân trước khi thụ tinh ống nghiệm?
- Lợi ích của việc giảm cân trước khi làm IVF
- 1. Hỗ trợ sự phát triển của noãn và phôi
- 2. Hỗ trợ đáp ứng với phác đồ kích trứng
- 3. Hỗ trợ khả năng tiếp nhận phôi của nội mạc tử cung
- 4. Giảm nguy cơ biến chứng sản khoa
- Hướng dẫn chiến lược giảm cân để IVF khoa học
- 1. Đặt mục tiêu hợp lý
- 2. Kiểm soát cân nặng từ chế độ dinh dưỡng
- 3. Chế độ vận động tăng cường tuần hoàn vùng chậu
- 4. Kiểm soát tâm lý và tối ưu giấc ngủ
- Câu hỏi thường gặp
- 1. Cần giảm bao nhiêu kg để bắt đầu IVF?
- 2. Đang tiêm kích trứng có được tập thể dục giảm cân không?
- 3. Nam giới béo phì có ảnh hưởng đến kết quả IVF của vợ không?
Mối liên hệ giữa chỉ số BMI và tỷ lệ thành công của thụ tinh ống nghiệm
BMI (Body Mass Index) là chỉ số khối cơ thể được tính từ cân nặng và chiều cao, thường dùng để phân loại thiếu cân, cân nặng bình thường, thừa cân và béo phì. Trong IVF, BMI là một trong những yếu tố giúp bác sĩ đánh giá sức khỏe chuyển hóa và khả năng đáp ứng với điều trị.
Phụ nữ có BMI từ 25 kg/m2 trở lên có thể cần liều thuốc kích trứng cao hơn, thời gian kích thích dài hơn và số noãn thu được ít hơn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận tỷ lệ làm tổ, thai lâm sàng và sinh sống có xu hướng giảm khi BMI tăng.
Dù vậy, BMI không quyết định hoàn toàn khả năng thành công của IVF. Tuổi, dự trữ buồng trứng, nguyên nhân vô sinh, chất lượng tinh trùng và phôi vẫn là những yếu tố quan trọng cần được đánh giá đồng thời. (1)
>> Xem thêm: Suy giảm buồng trứng có nên thụ tinh ống nghiệm?
1. Người béo phì có làm IVF được không?
Người béo phì vẫn có thể thực hiện IVF. Tuy nhiên, việc điều trị có thể phức tạp hơn và nguy cơ biến chứng khi mang thai cũng cao hơn so với người có cân nặng phù hợp.
Béo phì thường đi kèm kháng insulin, rối loạn chuyển hóa và thay đổi môi trường nội tiết, từ đó có thể ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng và nội mạc tử cung. Khi mang thai, nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp và tiền sản giật cũng cao hơn.
Không phải trường hợp nào cũng cần trì hoãn IVF để giảm cân. Ở phụ nữ lớn tuổi hoặc dự trữ buồng trứng thấp, bác sĩ cần cân nhắc lợi ích của giảm cân với nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản theo thời gian.
Người béo phì vẫn có thể làm IVF nhưng cần được đánh giá sức khỏe và nguy cơ thai kỳ trước điều trị
2. Vì sao nên giảm cân trước khi thụ tinh ống nghiệm?
Giảm cân trước khi thụ tinh ống nghiệm có thể giúp phụ nữ thừa cân hoặc béo phì cải thiện sức khỏe chuyển hóa và chuẩn bị tốt hơn cho thai kỳ. Mục tiêu giảm cân không nhất thiết đạt BMI lý tưởng, mà hạn chế những ảnh hưởng bất lợi của mỡ thừa đối với sức khỏe sinh sản.
Mô mỡ có hoạt động nội tiết và tham gia chuyển hóa hormone. Khi lượng mỡ cơ thể tăng quá mức, tình trạng kháng insulin, viêm mức độ thấp và rối loạn cân bằng hormone có thể xuất hiện, từ đó ảnh hưởng đến rụng trứng, chức năng buồng trứng và môi trường nội mạc tử cung.
Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy kết quả IVF nhìn chung thuận lợi hơn ở phụ nữ có BMI trong khoảng bình thường. Khi BMI vượt 25 kg/m2, cứ tăng thêm 5 đơn vị BMI, tỷ lệ thai lâm sàng có thể giảm khoảng 5 - 10%; tỷ lệ sinh sống cũng có xu hướng giảm khi BMI tăng.
Ngoài ra, một phân tích trên 1.921 phụ nữ béo phì chuẩn bị IVF cho thấy nhóm được hỗ trợ giảm cân có khả năng mang thai nói chung cao hơn khoảng 21%. Tuy vậy, hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy giảm cân trước IVF làm tăng tỷ lệ trẻ sinh sống. (2)
Lợi ích của việc giảm cân trước khi làm IVF
Ở phụ nữ thừa cân hoặc béo phì, giảm cân trước IVF có thể hỗ trợ cải thiện chuyển hóa và chức năng sinh sản, đặc biệt khi có kèm kháng insulin, rối loạn rụng trứng hoặc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).
1. Hỗ trợ sự phát triển của noãn và phôi
Béo phì có thể làm thay đổi môi trường phát triển của noãn do tăng insulin, axit béo tự do và các chất trung gian gây viêm trong dịch nang. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến quá trình trưởng thành và chuyển hóa của noãn.
Giảm cân giúp cải thiện tình trạng chuyển hóa, từ đó có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho noãn phát triển. Dù vậy, hiện chưa đủ bằng chứng để khẳng định giảm cân trực tiếp làm tăng chất lượng phôi hoặc giảm bất thường nhiễm sắc thể.
Giảm cân hợp lý trước IVF có thể cải thiện môi trường chuyển hóa, từ đó hỗ trợ quá trình phát triển của noãn và phôi
2. Hỗ trợ đáp ứng với phác đồ kích trứng
Phụ nữ béo phì thường cần liều thuốc kích trứng cao hơn, thời gian kích thích dài hơn và có thể thu được ít noãn hơn. Điều này có thể liên quan đến rối loạn nội tiết, kháng insulin và đáp ứng buồng trứng kém thuận lợi.
Kiểm soát cân nặng trước IVF có thể giúp cải thiện tình trạng chuyển hóa, từ đó hỗ trợ quá trình kích thích buồng trứng. Tuy nhiên, đáp ứng điều trị còn phụ thuộc vào tuổi, dự trữ buồng trứng và phác đồ của từng người.
3. Hỗ trợ khả năng tiếp nhận phôi của nội mạc tử cung
Béo phì có thể ảnh hưởng đến chức năng nội mạc tử cung thông qua kháng insulin, viêm mức độ thấp và rối loạn hormone. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ làm tổ có xu hướng giảm khi BMI tăng.
Giảm cân có thể cải thiện các yếu tố chuyển hóa ảnh hưởng đến nội mạc tử cung. Khả năng làm tổ vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như chất lượng phôi, nội tiết và tình trạng buồng tử cung.
>> Xem thêm: Lạc nội mạc tử cung có làm IVF được không?
4. Giảm nguy cơ biến chứng sản khoa
Béo phì khi mang thai liên quan đến tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật và sinh mổ. Kiểm soát cân nặng trước IVF có thể giúp cải thiện đường huyết, độ nhạy insulin, huyết áp và sức khỏe tim mạch, qua đó hỗ trợ giảm một số nguy cơ trong thai kỳ.
Kiểm soát cân nặng trước IVF có thể giúp giảm một số nguy cơ sản khoa trong thai kỳ
Hướng dẫn chiến lược giảm cân để IVF khoa học
Giảm cân trước IVF nên được thực hiện từ từ, kết hợp chế độ dinh dưỡng, vận động và điều chỉnh lối sống, cụ thể:
1. Đặt mục tiêu hợp lý
Ở phụ nữ thừa cân hoặc béo phì, giảm khoảng 5 - 10% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện một số chỉ số chuyển hóa và khả năng rụng trứng. Tuy nhiên, đây không phải mức bắt buộc trước IVF và kế hoạch giảm cân cần được cá thể hóa theo BMI, tuổi, dự trữ buồng trứng và bệnh nền.
2. Kiểm soát cân nặng từ chế độ dinh dưỡng
Ưu tiên chế độ ăn cân bằng theo hướng Địa Trung Hải, gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt gia cầm, các loại đậu, hạt và dầu ô liu. Đồng thời hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, thức ăn nhanh và thực phẩm nhiều chất béo chuyển hóa. Không nên nhịn ăn kéo dài hoặc áp dụng chế độ ăn quá khắt khe vì có thể làm khẩu phần thiếu năng lượng và vi chất cần thiết.
3. Chế độ vận động tăng cường tuần hoàn vùng chậu
Người chuẩn bị IVF có thể lựa chọn đi bộ nhanh, bơi, yoga, Pilates hoặc các bài tập aerobic cường độ vừa, với tổng thời gian khoảng 150 phút mỗi tuần. Khi đã bắt đầu kích trứng, nên giảm cường độ vận động và ưu tiên các hoạt động nhẹ theo hướng dẫn của bác sĩ vì buồng trứng có thể tăng kích thước.
4. Kiểm soát tâm lý và tối ưu giấc ngủ
Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, khiến việc kiểm soát cân nặng khó khăn hơn. Vì vậy, nên duy trì giờ ngủ ổn định, ngủ đủ nhu cầu và kết hợp các biện pháp thư giãn phù hợp.
Không nên tự sử dụng thuốc giảm cân, sản phẩm không rõ nguồn gốc, trà gây tiêu chảy hoặc áp dụng các biện pháp ép cân quá mức. Nếu cần điều trị béo phì bằng thuốc, nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu IVF.
Giữ tinh thần ổn định, ngủ đủ giấc giúp kiểm soát cân nặng và chuẩn bị sức khỏe tốt hơn trước IVF
Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp về kiểm soát cân nặng trước và trong quá trình thực hiện IVF.
1. Cần giảm bao nhiêu kg để bắt đầu IVF?
Mỗi người sẽ có mức giảm cân phù hợp khác nhau trước IVF, tùy vào BMI, tuổi, dự trữ buồng trứng và sức khỏe tổng thể. Ở phụ nữ thừa cân hoặc béo phì, giảm khoảng 5 - 10% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa, cân bằng nội tiết và khả năng rụng trứng, từ đó hỗ trợ quá trình điều trị. Ví dụ, người nặng 80 kg có thể đặt mục tiêu ban đầu giảm khoảng 4 - 8 kg. Người bệnh không nhất thiết phải đạt BMI lý tưởng trước khi bắt đầu IVF.
2. Đang tiêm kích trứng có được tập thể dục giảm cân không?
Không nên tập luyện cường độ cao để giảm cân trong giai đoạn kích trứng. Khi các nang noãn phát triển, buồng trứng có thể tăng kích thước, khiến nguy cơ khó chịu hoặc xoắn buồng trứng cao hơn nếu vận động mạnh. Người bệnh nên ưu tiên đi bộ nhẹ hoặc các hoạt động ít tác động và thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.
3. Nam giới béo phì có ảnh hưởng đến kết quả IVF của vợ không?
Béo phì ở nam giới có thể làm giảm số lượng và khả năng di động của tinh trùng, đồng thời liên quan đến tỷ lệ phân mảnh DNA tinh trùng cao hơn. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh và sự phát triển của phôi, kể cả khi thực hiện ICSI. Vì vậy, cả hai vợ chồng nên cùng kiểm soát cân nặng và duy trì lối sống lành mạnh trước khi điều trị IVF.
Để được tư vấn phác đồ IVF phù hợp và xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe trước điều trị, quý khách có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ qua tổng đài 1800 0027 hoặc đến trực tiếp tại 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM để được đội ngũ chuyên môn thăm khám và tư vấn.
Giảm cân trước khi làm IVF có thể giúp phụ nữ thừa cân hoặc béo phì cải thiện sức khỏe chuyển hóa, hỗ trợ chức năng sinh sản và giảm một số nguy cơ trong thai kỳ. Tuy nhiên, việc giảm cân cần được cân nhắc cùng với tuổi, BMI, dự trữ buồng trứng và tình trạng sức khỏe, vì không phải trường hợp nào cũng cần đạt BMI lý tưởng trước khi điều trị. Do đó, thời điểm bắt đầu IVF nên được bác sĩ cá thể hóa để vừa tối ưu sức khỏe, vừa tránh trì hoãn cơ hội sinh sản.
