Cẩm nang chuẩn bị trước khi làm IVF cho vợ chồng lần đầu

IVF là kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tiên tiến, mang lại hy vọng làm cha mẹ cho hàng triệu cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn. Để gia tăng tỷ lệ đậu thai và có một thai kỳ khỏe mạnh, việc tìm hiểu cần chuẩn bị gì trước khi làm IVF sẽ giúp hai vợ chồng chủ động hơn về sức khỏe, tâm lý, tài chính cũng như lộ trình điều trị. Trong bài viết dưới đây, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ sẽ chia sẻ chi tiết các bước chuẩn bị trước khi làm IVF để các cặp đôi tự tin bước vào hành trình đón con yêu.

Mục lục

• Tại sao chuẩn bị kỹ lưỡng là "chìa khóa" giúp IVF thành công?
• Cần chuẩn bị gì trước khi làm IVF?
• 1. Kiểm tra sức khỏe sinh sản trước IVF
• 2. Báo cho bác sĩ các loại thuốc/thực phẩm bổ sung đang dùng
• 3. Tiêm phòng trước IVF
• 4. Nắm rõ các thông tin về quá trình thực hiện IVF
• 5. Chọn nơi làm IVF uy tín
• 6. Hiểu về chế độ ăn giúp tăng chất lượng trứng và tinh trùng
• 7. Thay đổi các thói quen xấu
• 8. Tránh tiếp xúc môi trường hóa chất
• 9. Kiểm soát cân nặng và vận động hợp lý
• 10. Hiểu về tình dục trước, trong và sau IVF
• 11. Hiểu và biết cách xử lý tình huống có thể xảy ra
• 12. Tìm hiểu kinh nghiệm từ những ca IVF thành công
• 13. Chuẩn bị tâm lý
• 14. Chuẩn bị tài chính
• 15. Chuẩn bị hồ sơ, thủ tục

Tại sao chuẩn bị kỹ lưỡng là "chìa khóa" giúp IVF thành công?

Chuẩn bị kỹ trước IVF không đảm bảo chắc chắn thành công, nhưng giúp hai vợ chồng chủ động cải thiện sức khỏe và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Tỷ lệ thành công của IVF thay đổi theo tuổi, nguyên nhân vô sinh và tình trạng sức khỏe. Ở phụ nữ dưới 35 tuổi, tỷ lệ thành công trung bình mỗi chu kỳ có thể khoảng 51%; trong khi ở phụ nữ trên 40 tuổi, tỷ lệ này giảm đáng kể. (1)

Một lối sống lành mạnh với chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, kiểm soát cân nặng, hạn chế hút thuốc lá và rượu bia có thể hỗ trợ sức khỏe sinh sản, chất lượng trứng, tinh trùng và khả năng đáp ứng điều trị. Đây cũng là thời điểm phù hợp để kiểm tra sức khỏe, kiểm soát bệnh nền và rà soát các thuốc đang sử dụng.

Bên cạnh đó, IVF có thể tạo nhiều áp lực do phải chờ đợi, thay đổi kế hoạch hoặc đối mặt với kết quả chưa như kỳ vọng. Vì thế, chuẩn bị tâm lý và có sự đồng hành từ bạn đời, gia đình hoặc chuyên gia sẽ giúp người bệnh thích nghi tốt hơn trong suốt quá trình điều trị.

Chuẩn bị tốt trước khi thụ tinh trong ống nghiệm giúp hai vợ chồng sẵn sàng hơn về sức khỏe, tâm lý và kế hoạch điều trị

Cần chuẩn bị gì trước khi làm IVF?

Trước khi bắt đầu IVF, hai vợ chồng nên điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và kiểm tra sức khỏe để cơ thể sẵn sàng hơn cho quá trình điều trị và mang thai. Bên cạnh đó, tâm lý, tài chính và các thủ tục cần thiết cũng nên được chuẩn bị từ sớm. 

1. Kiểm tra sức khỏe sinh sản trước IVF

Khám sức khỏe sinh sản trước chu kỳ IVF giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân hiếm muộn, tình trạng sinh sản của hai vợ chồng và xây dựng phác đồ phù hợp cho từng trường hợp:

• Đối với người vợ: Xét nghiệm AMH để đánh giá dự trữ buồng trứng, siêu âm đếm nang thứ cấp (AFC), kiểm tra hormone nội tiết và chụp tử cung – vòi trứng (HSG) khi có chỉ định để đánh giá buồng tử cung và độ thông của vòi trứng.
• Đối với người chồng: Thực hiện tinh dịch đồ để đánh giá mật độ, khả năng di động và hình thái tinh trùng; một số trường hợp có thể được chỉ định thêm xét nghiệm đứt gãy DNA tinh trùng.
• Sàng lọc chung cho cả hai: Xét nghiệm HIV, giang mai, viêm gan B và một số bệnh nhiễm trùng khác; đồng thời sàng lọc nguy cơ mang gen bệnh di truyền như Thalassemia khi cần thiết để đánh giá nguy cơ truyền bệnh cho con.

2. Báo cho bác sĩ các loại thuốc/thực phẩm bổ sung đang dùng

Một số thuốc hoặc thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị IVF hoặc không phù hợp trong giai đoạn chuẩn bị mang thai. Người bệnh nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các thuốc điều trị bệnh nền như đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, tăng huyết áp; thuốc Đông y, thuốc Nam, thuốc Bắc; cùng các loại vitamin, thảo dược và sản phẩm hỗ trợ sinh sản đang sử dụng.

Bác sĩ sẽ xem xét thành phần, liều dùng và mức độ phù hợp để hướng dẫn loại nào có thể tiếp tục, cần điều chỉnh hoặc nên ngưng, đồng thời hạn chế nguy cơ tương tác với thuốc trong chu kỳ IVF.

Người bệnh nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ các loại thuốc, vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng

3. Tiêm phòng trước IVF

Phụ nữ mang thai nhờ IVF vẫn có nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm tương tự thai kỳ tự nhiên, trong đó một số bệnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. Vì vậy, trước khi bắt đầu điều trị, người vợ nên kiểm tra tiền sử tiêm chủng và trao đổi với bác sĩ về những vaccine cần bổ sung, đặc biệt là sởi – quai bị – rubella (MMR), thủy đậu, cúm và viêm gan B tùy tình trạng miễn dịch và nguy cơ mắc bệnh.

Với vaccine sống giảm độc lực như MMR và thủy đậu, cần hoàn tất tiêm và tránh mang thai hoặc chuyển phôi ít nhất 1 tháng sau tiêm. Vaccine cúm có thể tiêm trước hoặc trong thai kỳ, còn Tdap thường được khuyến nghị vào tuần 27 - 36 của mỗi thai kỳ.

4. Nắm rõ các thông tin về quá trình thực hiện IVF

Hiểu trước quy trình IVF giúp hai vợ chồng hình dung rõ từng giai đoạn, chủ động sắp xếp thời gian, công việc và chuẩn bị tâm lý tốt hơn. Một chu kỳ IVF thường gồm các bước chính: kích thích buồng trứng; chọc hút trứng và lấy tinh trùng; thụ tinh, tạo phôi và nuôi cấy trong labo; chuyển phôi; xét nghiệm beta hCG để kiểm tra kết quả.

Tùy tình trạng sức khỏe, số lượng và chất lượng phôi, bác sĩ có thể điều chỉnh thời điểm chuyển phôi hoặc chỉ định đông phôi, sàng lọc di truyền khi cần. Vì vậy, người bệnh nên trao đổi trước với bác sĩ về lộ trình dự kiến và những thay đổi có thể xảy ra trong quá trình điều trị.

5. Chọn nơi làm IVF uy tín

Lựa chọn cơ sở IVF uy tín giúp người bệnh được đánh giá đầy đủ, xây dựng phác đồ phù hợp và theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị. Khi lựa chọn, các cặp đôi nên tìm hiểu về đội ngũ bác sĩ và chuyên viên phôi học, hệ thống labo IVF, công nghệ nuôi cấy phôi và khả năng cá thể hóa phác đồ dựa trên tuổi, nguyên nhân hiếm muộn và tình trạng sức khỏe. 

Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ hiện là đơn vị chuyên sâu trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị vô sinh, hiếm muộn, triển khai nhiều kỹ thuật hỗ trợ sinh sản chuyên sâu:

• Đội ngũ bác sĩ và chuyên viên phôi học: Quá trình điều trị có sự phối hợp giữa bác sĩ hỗ trợ sinh sản, bác sĩ nam khoa và chuyên viên phôi học trong đánh giá nguyên nhân hiếm muộn, xây dựng phác đồ, thực hiện IVF/ICSI, nuôi cấy phôi và theo dõi sau chuyển phôi.
• Hệ thống IVF Lab được kiểm soát theo cấp độ sạch ISO 6: Labo hỗ trợ sinh sản được kiểm soát chặt chẽ về môi trường, kết hợp hệ thống nuôi cấy phôi với khí ba thành phần nhằm duy trì điều kiện ổn định cho quá trình thụ tinh và phát triển phôi.
• Công nghệ nuôi cấy và theo dõi phôi: Trang bị tủ nuôi phôi EmbryoScope+ ứng dụng công nghệ Time-lapse kết hợp AI, giúp theo dõi liên tục quá trình phát triển của phôi trong môi trường nuôi cấy ổn định.
• Hệ thống vi thao tác ICSI: Bệnh viện đầu tư kính hiển vi đảo ngược, bàn chống rung phục vụ kỹ thuật ICSI và laser hỗ trợ phôi thoát màng; khu vực thao tác được trang bị hệ thống khí sạch và tủ an toàn sinh học.
• Đa dạng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản: Trung tâm triển khai IUI, IVF/ICSI, trữ đông phôi, trữ đông trứng, tư vấn hiếm muộn và đánh giá sức khỏe sinh sản cho cả nam và nữ.
• Phác đồ cá thể hóa: Hai vợ chồng được đánh giá sức khỏe sinh sản thông qua các xét nghiệm và thăm dò phù hợp. Dựa trên kết quả, bác sĩ xây dựng phác đồ và điều chỉnh thuốc kích thích buồng trứng theo khả năng đáp ứng của từng người.

Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ là địa chỉ triển khai chuyên sâu các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

6. Hiểu về chế độ ăn giúp tăng chất lượng trứng và tinh trùng

Chế độ ăn lành mạnh là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị trước IVF, giúp cung cấp đủ dưỡng chất cho cơ thể và hỗ trợ sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng.

Hai vợ chồng nên ưu tiên chế độ ăn Địa Trung Hải, giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại hạt và chất béo tốt. Một số nghiên cứu cho thấy mô hình ăn này có thể liên quan đến kết quả IVF thuận lợi hơn ở người dưới 35 tuổi.

Đối với người vợ, các dưỡng chất như axit folic, inositol, coenzyme Q10 (CoQ10) và omega-3 có thể hỗ trợ chuyển hóa, chống oxy hóa và chức năng tế bào. Trong khi đó, người chồng nên chú ý bổ sung đầy đủ kẽm, selen, vitamin C và L-carnitine thông qua chế độ ăn hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ để hỗ trợ quá trình sinh tinh và chất lượng tinh trùng.

7. Thay đổi các thói quen xấu

Trong giai đoạn chuẩn bị IVF, hai vợ chồng nên ngừng hút thuốc, hạn chế tối đa rượu bia và duy trì lịch sinh hoạt điều độ. Nicotine và các chất độc trong thuốc lá có thể làm suy giảm chức năng buồng trứng, chất lượng tinh trùng và tăng tổn thương DNA tinh trùng.

Lượng caffeine nên được giới hạn dưới khoảng 200 mg/ngày, tương đương khoảng 1 - 2 ly cà phê nhỏ tùy loại. Đồng thời, hai vợ chồng nên ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya kéo dài vì rối loạn nhịp sinh học có thể làm xáo trộn hoạt động hormone và sức khỏe sinh sản.

Thay đổi các thói quen như hút thuốc, uống rượu bia, thức khuya và tiêu thụ quá nhiều caffeine để hỗ trợ sức khỏe sinh sản trước IVF

8. Tránh tiếp xúc môi trường hóa chất

Hạn chế tiếp xúc với các chất có khả năng gây rối loạn nội tiết như BPA trong một số sản phẩm nhựa và phthalates trong mỹ phẩm, chất tạo mùi. Ưu tiên đồ đựng bằng thủy tinh, gốm sứ và sử dụng bảo hộ khi làm việc với hóa chất nông nghiệp, dung môi hoặc hóa chất công nghiệp. Nếu cần chụp X-quang, nên báo với nhân viên y tế về kế hoạch mang thai để được tư vấn phù hợp. 

9. Kiểm soát cân nặng và vận động hợp lý

Duy trì cân nặng hợp lý giúp hỗ trợ sức khỏe sinh sản và giảm một số nguy cơ trong thai kỳ. BMI từ 18,5–24,9 kg/m2 thường được xem là khoảng bình thường ở người trưởng thành. Hai vợ chồng có thể duy trì các hình thức vận động vừa sức như đi bộ, yoga hoặc bơi lội. Riêng người vợ nên hạn chế vận động cường độ cao trong giai đoạn kích trứng vì buồng trứng có thể tăng kích thước, dễ gây đau và tăng nguy cơ xoắn buồng trứng.

>> Xem thêm: Lợi ích khi tập thể dục trong quá trình thụ tinh trong ống nghiệm

10. Hiểu về tình dục trước, trong và sau IVF

Trước khi lấy mẫu tinh trùng, người chồng thường được hướng dẫn kiêng xuất tinh khoảng 2–5 ngày hoặc theo chỉ định của labo. Trong giai đoạn kích trứng, người vợ nên hạn chế quan hệ mạnh do vùng bụng dưới thường nhạy cảm hơn và dễ gây đau hoặc khó chịu. Sau chuyển phôi, việc có cần kiêng quan hệ hay không nên tuân theo hướng dẫn của bác sĩ dựa trên tình trạng cụ thể.

Lưu ý thời điểm và mức độ quan hệ tình dục trước, trong và sau IVF để phù hợp với từng giai đoạn điều trị

11. Hiểu và biết cách xử lý tình huống có thể xảy ra

Trong quá trình IVF, người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu của hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) như căng tức bụng tăng dần, đau bụng nhiều, nôn ói, khó thở hoặc tiểu ít. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần liên hệ sớm với cơ sở điều trị để được đánh giá.

Một số chu kỳ IVF cũng có thể phải hoãn hoặc hủy nếu buồng trứng đáp ứng không phù hợp, không thu được noãn đạt yêu cầu hoặc phôi ngừng phát triển. Hiểu trước những khả năng này giúp hai vợ chồng chủ động hơn khi kế hoạch điều trị cần thay đổi.

12. Tìm hiểu kinh nghiệm từ những ca IVF thành công

Tham khảo kinh nghiệm từ những người đã thực hiện IVF thành công có thể giúp các cặp đôi hiểu rõ hơn về quá trình tiêm thuốc, chọc hút trứng, nuôi phôi và chuyển phôi. Tuy nhiên, kết quả của mỗi người không giống nhau, đặc biệt khi tuổi của người vợ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ thành công. 

Theo dữ liệu lâm sàng từ CDC và SART, tỷ lệ trẻ sinh sống bằng noãn tự thân trên mỗi lần chuyển phôi có sự khác biệt rõ rệt theo từng nhóm tuổi:

• Dưới 35 tuổi: Đạt tỷ lệ cao nhất, dao động khoảng 45% – 55%.
• Từ 35 – 37 tuổi: Bắt đầu giảm nhẹ, đạt khoảng 32% – 40%.
• Từ 38 – 40 tuổi: Giảm dần còn khoảng 20% – 26%.
• 41–42 tuổi: Khoảng 9% – 15%.
• Trên 42 tuổi: Dưới 5%. (3)

Ngoài tuổi, kết quả IVF còn phụ thuộc vào dự trữ buồng trứng, chất lượng trứng và tinh trùng, nguyên nhân hiếm muộn, chất lượng phôi và phác đồ điều trị. Vì vậy, các cộng đồng hiếm muộn có thể là nơi tham khảo kinh nghiệm và hỗ trợ tinh thần, nhưng người bệnh không nên tự áp dụng đơn thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc mẹo truyền miệng của người khác. Mọi quyết định điều trị cần dựa trên tình trạng cụ thể và hướng dẫn của bác sĩ.

Tham khảo kinh nghiệm từ những người đã IVF thành công giúp các cặp vợ chồng hiểu rõ hơn về quá trình điều trị

13. Chuẩn bị tâm lý

Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thường trải qua nhiều giai đoạn và kết quả ở từng bước có thể không diễn ra như mong đợi. Vì thế, hai vợ chồng nên chuẩn bị tâm lý cho những thay đổi hoặc trì hoãn có thể xảy ra trong quá trình điều trị.

Sự đồng hành của người chồng trong việc chia sẻ lịch tiêm thuốc, tái khám và áp lực từ gia đình có thể giúp người vợ giảm căng thẳng. Nếu lo âu hoặc stress kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ phù hợp.

14. Chuẩn bị tài chính

Chi phí IVF không chỉ gồm chọc hút trứng, tạo phôi và chuyển phôi mà còn có thể phát sinh từ thuốc kích trứng, xét nghiệm, trữ đông và lưu trữ phôi, chuyển phôi đông lạnh hoặc sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) khi có chỉ định. Hai vợ chồng nên trao đổi trước với cơ sở điều trị về các khoản chi phí dự kiến và có thể cân nhắc dành thêm khoảng 20–30% ngân sách dự phòng cho những chi phí phát sinh.

Dự trù đầy đủ chi phí IVF và một khoản phát sinh để chủ động hơn trong suốt quá trình điều trị

15. Chuẩn bị hồ sơ, thủ tục

Hai vợ chồng nên chuẩn bị giấy tờ định danh như CCCD/hộ chiếu và mang theo toàn bộ hồ sơ y tế đã có, gồm kết quả xét nghiệm, siêu âm, tinh dịch đồ, phim chụp, giấy ra viện hoặc hồ sơ phẫu thuật phụ khoa, nam khoa trước đây.

Về giấy tờ pháp lý, người bệnh nên liên hệ trước với cơ sở IVF để được hướng dẫn hồ sơ phù hợp với từng trường hợp. Theo quy định hiện hành, giấy đăng ký kết hôn không phải là giấy tờ bắt buộc đối với tất cả trường hợp thực hiện hỗ trợ sinh sản.

Để đặt lịch khám và tư vấn tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, khách hàng có thể liên hệ hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp 655 - 657 - 659 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM để được hỗ trợ.

Hiểu rõ cần chuẩn bị gì trước khi làm IVF giúp hai vợ chồng chủ động hơn trong việc cải thiện sức khỏe, chuẩn bị tâm lý, tài chính và lộ trình điều trị. Các cặp đôi nên duy trì lối sống lành mạnh, kiểm tra sức khỏe sinh sản, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu sẽ giúp hành trình IVF diễn ra thuận lợi và giảm bớt những bỡ ngỡ trong quá trình điều trị.